Shiinaha oo canshuurta dhoofka ka daayay dhammaan wadamada Afrika marka laga reebo hal dal

Shiinaha ayaa joojin doona canshuuraha dhoofka badeecadda ee dhammaan dalalka Afrika laga bilaabo Jimcaha - marka laga reebo Eswatini, oo xiriir la leh Taiwan.

Laga bilaabo Disembar 2024, Shiinuhu wuxuu horey u hirgeliyey siyaasad canshuur la'aan ah oo ku wajahan 33 waddan oo Afrikaan ah oo ah kuwa ugu horumarsan. Siyaasaddu hadda waxay ku wajahan tahay 53 waddan, waxayna jiri doontaa ilaa 30-ka Abriil 2028. Ma cadda waxa dhici doona intaas ka dib.

Beijing waxay ku faantay inay tahay dhaqaalaha ugu horreeya ee bixiya fursad canshuur bilaash ah Afrika.

Laakiin falanqeeyayaasha ayaa sheegaya in iyadoo Shiinuhu uu ka faa'iideysanayo fursadda uu ku kobcinayo awooddiisa jilicsan, in canshuuraha ay yihiin waxa ugu yar ee caqabadda ugu weyn ee dhoofinta Afrika ku ah.

Miisaan aan dheeli tirnayn

"Shiinuhu wuxuu iska dhigayaa inuu yahay xoreeyayaasha ganacsiga iyo saaxiibka dhaqaale ee Afrika, si ka duwan Donald Trump iyo Maraykanka," Lauren Johnston, oo ah cilmi-baare sare oo ka tirsan Machadka AustChina ayaa sidaas qabta.

Mareykanka ayaa qaar ka mid ah wadamada Afrika ku soo rogay canshuur dhan 30% bishii Agoosto, in kasta oo intooda badan hadda lagu soo rogay 10% canshuurta dhoofka badeecada, ka dib markii Maxkamadda Sare ee Mareykanka ay joojisay qaar badan oo ka mid ah amaradaas.

Balaarinta nidaamka canshuur la'aanta Shiinaha waxa ay kordhin kartaa dhoofinta dalaga beeraha ee Afrika, taas oo "wax ka tari doonta in kor loo qaado dakhliga miyiga, wanaajinta wax soo saarka miyiga, iyo ugu dambaynta si loo yareeyo gaajada iyo faqriga", ayay tiri Johnston.

Laakiin ganacsiga Shiinaha iyo Afrika waxaa lagu gartaa dheelitir la'aanta sii kordheysa ee Shiinaha, taasoo la micno ah in badeecadaha Shiinaha u dhoofiyo Afrika aad uga badan yihiin badeecadaha Afrika u dhoofiso Shiinaha, farqigaas ayaa sii kordhaya.

Sannadkii hore, hoos u dhaca ganacsiga Afrika ee Shiinaha ayaa kor u kacay 65% ​​ilaa $102bilyn.

Waxyaalaha ay Afrika u dhoofiso Shiinaha waxaa ugu badan macdanaha iyo maadooyinka ceeriinka ah, sida saliidda ceyriinka ah iyo macdano.

Hadda, ganacsiga ugu weyn ee Shiinaha ee gobolka waxaa ka mid ah Angola, oo ay ugu horreyso saliidda, Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo, iyo Koonfur Afrika.

Si kastaba ha ahaatee, nidaam joogto ah oo cashuur la'aan ah oo ka jira qaarad kala duwan ayaa keeni karta faa'iidooyin aan sinnayn, ayay tiri Johnston.

Wadamada horumaray, dhaqaalaha ku horumaray sida Koonfur Afrika iyo Marooko ayaa si fiican u rajaynaya inay balaariyaan dhoofinta, ayay tiri.

Kaligeed, siyaasadda canshuur la'aanta kama hadlayso baahiyaha qaaradda oo dhan ee dib-u-qaabaynta dhaqaalaha iyo tayeynta kaabayaasha, ayuu ku daray Jervin Naidoo, oo ah falanqeeye siyaasadeed oo ka tirsan Oxford Economics Africa.

"Dhaqaalo badan oo Afrikaan ah ayaa weli wajahaya caqabado qaab dhismeed, sida awoodda warshadaha oo xaddidan, saadka daciifka ah, iyo ku tiirsanaanta dhoofinta badeecadaha ceyriinka ah, taas oo dhimista tacriifada kaliya aysan wax ka qaban karin," ayuu yiri.

Alfred Schipke, oo ah maamulaha Machadka Bariga Aasiya ee Singapore, wuxuu qabaa in saameynta dhaqaale ee muddada gaaban "ay u badan tahay inay noqoto mid dhexdhexaad ah oo ku urursan waddamada Afrikaanka ah ee horey u lahaa awoodda dhoofinta".

Si kastaba ha ahaatee, muddada fog, suurtogalnimada ayaa noqon karta mid macno badan, gaar ahaan haddii dalalka Afrika ay awoodaan inay ballaariyaan wax soo saarka, kala duwanaanshaha dhoofinta badeecadaha, oo ay kor u qaadaan qiimaha," ayuu yiri Schipke.

Amit Jain, oo ah khabiir kale oo fadhigiisu yahay Singapore oo ku takhasusay xiriirka Shiinaha iyo Afrika, ayaa xusay in baahida macaamiisha ee Shiinaha ay u furi karto suuqyo cusub oo soo saarayaasha Afrika ah. Tusaale ahaan, macaamiisha Shiineesku waxay iibsanayaan qaxwaha iyo lawska aadka uga badan sidii ay 20 sano ka hor ahaayeen.

Dhaqaaleyahan Ken Gichinga ayaa isna qaba fikirkaam.

"Tallaabooyinkan cusub waxay hagaajin doonaan gelitaanka suuqyada Shiinaha, waxayna hakinayaan hoos u dhaca ganacsiga waxayna ballaarin doonaan fursadaha shirkadaha Afrikaanka ah si ay u barwaaqoobaan," ayuu u sheegay BBC.

"Kenya, waxay u noqon doontaa wax wayn, iyada oo sare u kac ku imaan doono meelaha qaar sida dhoofka avocado-da. Qaybta beeruhu waxay ka faa'iidaysan doonaan inta ugu badan - ku lawska, qaxwaha, shaaha iyo hargaha."

Dhaqaaleyahanka siyaasadda maaliyadda ee Afrika Wangari Kebuchi ayaa sheegay in taageerada muddada gaaban ee dakhliga sarifka lacagaha qalaad iyo "kor u kaca beeraha, macdanta iyo saadka" ay soo dhawaynayaan - laakiin faa'iidooyinka maaliyadeed ee dhexe iyo kuwa fog aysan ka hirgeli doonin suuqyada oo keliya.

"Afrika waxay sii waddaa dhoofinta alaabta ceyriinka ah iyo soo dejinta badeecadaha la soo saaro. Taasi waxay keenaysaa hoos u dhac ganacsi oo joogto ah, waxay xaddidaysaa abaabulka dakhliga gudaha.

Maxaa ku dhacay Eswatini?

Falanqeeyayaasha ayaa rumeysan in ka saarista Eswatini ee fursadaan ay tahay tallaabo siyaasadeed oo leh saameyn dhaqaale oo xaddidan.

Dhab ahaantii, Jain wuxuu aaminsan yahay in tani "laga yaabo inay xitaa ka caawiso Eswatini inay ku guuleysto tanaasulaadyo dhaqaale oo badan oo ka yimaada Taiwan".

Waddan aan bad lahayn oo ku yaalla koonfurta Afrika ayaa ka mid ah 12-ka waddan ee keliya ee xiriir diblomaasiyadeed la leh Taiwan, taas oo Beijing ay u aragto gobol ka go'ay oo aakhirka "la midoobi doona" Shiinaha.

Qaar badan oo ku nool Taiwan, oo ah jasiirad iskeed isu maamusho, ayaa isu haysta inay mar hore ka mid ahaayeen qaran madax bannaan.

Bishii hore, hogaamiyaha Taiwan Lai Ching-te ayaa ku qasbanaaday inuu baajiyo safar uu ku tagi lahaa Eswatini ka dib markii saddex dal oo kale oo Afrikaan ah – Seychelles, Mauritius iyo Madagascar – ay u diideen diyaaradiisa inay dul marto dhulkooda. Taiwan ayaa ku eedaysay inay sidaas u sameeyeen "cadaadis xooggan" iyo cadaadis dhaqaale oo kaga imaanaya Shiinaha.

Isagoo oo geeska galinaya Eswatini, Shiinuhu wuxuu "hub ahaan u adeegsanayaa xiriirka uu la leeyahay dalalka Afrika, iyada oo Shiinaha uu shuruudo ku xiray xiriirka uu laleeyahay wadamada", Wen-Ti Sung, oo ah saynisyahan siyaasadeed oo ka tirsan Xarunta Taiwan ee Jaamacadda Qaranka ee Australia ayaa sidaas qaba.

"Shiinuhu waxa uu rabaa in uu aduunka tuso sida uu ula dhaqmo asxaabtiisa, marka loo eego sida uu ula dhaqmo saaxiibada Taiwan," ayuu yiri.