کوبایی‌تبارهای ثروتمند آمریکا که در انتظار سقوط حکومت هاوانا هستند

در خانه مجلل یکی از مشهورترین جراحان پلاستیک میامی، مشرف به خلیج بیسکین، شماری از ثروتمندترین خانواده‌های کوبایی‌تبار فلوریدا گرد هم آمده‌اند.

آن‌ها در چهارمین نشست اتاق ملی بازرگانی کوبایی‌های آمریکا، که به‌تازگی تاسیس شده است، جمع شده‌اند تا درباره چشم‌انداز خود برای آینده کوبا بحث کنند و به توافق برسند.

با لیوان‌های رام در دست و ساعت‌های رولکس بر مچ، اینجا محفل خانواده‌های قدیمی و ثروتمند میامی است. افرادی با نام‌های خانوادگی شناخته‌شده کوبایی-آمریکایی، مانند باکاردی و بابون، کنار استخر درباره وضعیت اسفبار اقتصاد کوبا گفت‌وگو می‌کنند و تازه‌ترین زمزمه‌ها و شایعات سیاسی را با یکدیگر در میان می‌گذارند.

خوان اومر سیکستو، رئیس اتاق بازرگانی کوبایی-آمریکایی گفت: «هدف از برگزاری این گردهمایی آن است که برجسته‌ترین کارآفرینان کوبایی-آمریکایی میامی-دید را زیر یک سقف جمع کنیم؛ و هدف نهایی این است که پس از سقوط حکومت، در کوبا حضور داشته باشیم.»

مهمانان او اطمینان دارند که آن لحظه نزدیک است.

این جامعه بانفوذ از تبعیدیان کوبایی از زمانی که فیدل کاسترو، رهبر درگذشته انقلاب کوبا، پس از به قدرت رسیدن در سال ۱۹۵۹ زمین‌هایشان را مصادره و شرکت‌های خانوادگی آن‌ها را ملی کرد، از حکومت کمونیستی این کشور بیزار بوده‌اند.

آن‌ها در طول سال‌ها از نفوذ سیاسی و قدرت اقتصادی خود در فلوریدا برای شکل دادن به سیاست‌های واشنگتن در قبال سرزمین مادری‌شان استفاده کرده‌اند.

سیکستو در نوجوانی از کوبا گریخت. او که اکنون در دهه هشتم زندگی خود به عنوان فعال حوزه ساخت‌وساز و توسعه املاک فعالیت می‌کند، همراه با سازمان متبوعش در حال تدوین برنامه‌هایی برای آن چیزی است که از آن با عنوان «روز پس از سقوط حکومت» در کوبا یاد می‌کند.

اتاق ملی بازرگانی کوبایی‌های آمریکا پیشنهادی برای ایجاد بورس اوراق بهادار کوبا تهیه کرده و کمیته‌هایی را در زمینه‌های مختلف، از زیرساخت‌های انرژی گرفته تا امنیت غذایی، تشکیل داده است.

برنامه‌ریزی برای دوران پس از کمونیسم در میامی موضوع تازه‌ای نیست.

در چند دهه گذشته، گروه‌های ذی‌نفع اسناد و برنامه‌های اجرایی بی‌شماری تهیه کرده‌اند که برخی از آن‌ها واقع‌بینانه‌تر و سنجیده‌تر از بقیه بوده‌اند.

اما سیکستو تاکید می‌کند که تفاوت شرایط کنونی در تلاش دولت ترامپ برای تحمیل تغییراتی همه‌جانبه به این جزیره است. او همچنین می‌گوید اعضای این سازمان با برخی افراد بانفوذ، از جمله نزدیکان مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ارتباط دارند و می‌توانند دیدگاه‌های خود را به گوش آن‌ها برسانند.

سیکستو می‌گوید: «هم‌زمان با ارسال کمک‌های بشردوستانه و تجهیزات پزشکی، فورا به کوبا می‌رویم و فعالیت اقتصادی را آغاز می‌کنیم.»

در خود کوبا، چنین ادعاهایی عمدتا با تردید روبه‌رو می‌شوند.

در بحبوحه کارزار «فشار حداکثری» واشنگتن علیه کوبا، رهبران این جزیره به‌تازگی ۱۷۶ اقدام برای آزادسازی اقتصادی اعلام کرده‌اند. میگل دیاز کانل، رئیس‌جمهور کوبا، گفت هدف از این اقدامات «پیشبرد دفاع از سوسیالیسم و حمایت از عدالت اجتماعی و گسترش آن» است.

از دید منتقدان او، این اقدامات کاملا شبیه سرمایه‌داری تمام‌عیار به نظر می‌رسند، از جمله برداشتن سقف تعداد کارکنان کسب‌وکارهای خصوصی، مجاز کردن استخدام و اخراج مستقیم کارکنان کوبایی و اجازه مالکیت هم‌زمان چند بنگاه اقتصادی، از جمله برای کوبایی‌های مقیم آمریکا.

با این حال، شرکت‌کنندگان در نشست اتاق ملی بازرگانی کوبایی‌های آمریکا اصلاحات اقتصادی را نمایشی و ظاهری دانستند و گفتند این اصلاحات هیچ تضمین معناداری به سرمایه‌گذاران نمی‌دهد. سیکستو گفت تا زمانی که حکومت کنونی بر سر کار باشد، آن‌ها «پایشان را به کوبا نخواهند گذاشت».

برخی تحلیلگران معتقدند برگزاری چنین نشست‌هایی برای برنامه‌ریزی زودهنگام است. اگرچه کوبایی‌تبارهای آمریکا اطمینان دارند که تغییر در کوبا نزدیک است، هیچ‌ یک نمی‌توانند با قطعیت بگویند این تغییر چه شکلی خواهد داشت. آیا عملیات نظامی آمریکا، مشابه آنچه درژانویه ۲۰۲۶ در ونزوئلا رخ داد، خواهد بود یا یک توافق اقتصادی تازه با رهبران این جزیره؟

مایک بوستامانته، دانشیار تاریخ در دانشگاه میامی، می‌گوید: «در حال حاضر، انتظارات بسیار بالایی که دولت آمریکا ایجاد کرده بود؛ این‌که نوعی "روز پس از سقوط حکومت" در کوبا به‌زودی فرا می‌رسد یا این‌که نوبت کوبا برای تغییرات سیاسی خواهد بود، به تعویق افتاده است.»

بوستامانته استدلال می‌کند که با نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر ۲۰۲۶ در آمریکا و گرفتار شدن دولت ترامپ در «باتلاق» جنگ ایران، تمایل چندانی برای ماجراجویی‌های خارجی بیشتر وجود ندارد.

او می‌گوید: «بسیار دشوار است تصور کنیم آن‌ها از اقداماتی که اکنون انجام می‌دهند، یعنی اعمال تدریجی و پی‌درپی تحریم‌ها، فراتر بروند.»

بوستامانته می‌گوید با توجه به اینکه عرضه نفت به این جزیره از ژانویه ۲۰۲۶ عملا قطع شده است، همین اقدامات نیز تشدید قابل‌ توجه فشارها محسوب می‌شوند. او می‌افزاید اگرچه این اقدامات زندگی را برای بیشتر مردم عادی تحمل‌ناپذیر کرده‌اند، هنوز «شرایط لازم برای رسیدن به نقطه عطف سیاسی» را در کوبا ایجاد نکرده‌اند.

دولت کوبا درباره خود اتاق ملی بازرگانی کوبایی‌های آمریکا اظهارنظر نکرده است. اما در گذشته، چنین گروه‌هایی معمولا خشم طرفداران انقلاب را برانگیخته‌اند؛ کسانی که تاکید می‌کنند منتقدانشان در میامی نخواهند توانست آن‌ها را از قدرت کنار بزنند.

از برخی مهمانان می‌پرسم آیا متوجه تناقض این وضعیت هستند که همان کسانی که از یکی از عوامل اصلی رنج مردم این جزیره، یعنی تحریم اقتصادی چند دهه‌ای آمریکا و محاصره کنونی سوخت، حمایت می‌کنند، اکنون بدون مشارکت بیشتر کوبایی‌ها در حال طراحی برنامه‌هایی برای بازسازی آن هستند.

از دید هوگو اوریزوندو، کارشناس کشاورزی کوبایی‌تبار آمریکایی، تدوین نقشه راهی برای توسعه کوبا صرفا اقدامی عملی است. او اذعان می‌کند: «در حال حاضر، کوبا مانند یک سیاه‌چاله است. نمی‌دانیم آنجا چه اتفاقی می‌افتد. اما از ظرفیت سرمایه‌گذاری آگاهیم.»

اوری زوندو می‌گوید تردید کوبایی‌ها درباره اینکه سرمایه‌گذاران خارجی حقوق مربوط به موضوع حساسی مانند زمین‌های قابل کشت را خریداری کنند، درک می‌کند.

اما در پاسخ می‌پرسد: «آن‌ها با این زمین‌ها چه خواهند کرد؟ وقتی سرمایه‌گذاران می‌آیند، پول و فناوری را به این زمین‌ها می‌آورند.»

او می‌گوید کوبا برای آنکه روزی بتواند به‌اندازه کافی غذا برای جمعیت خود تولید کند و وابستگی‌اش به واردات مواد غذایی را کاهش دهد، به هر دوی این‌ها نیاز فوری دارد.

اسناد مالکیت زمین در کانون هر طرح بازسازی قرار دارند که این نسل از کوبایی‌تبارهای ثروتمند آمریکایی ارائه می‌کنند. خوان عمر سیکستو می‌گوید پدرش در جریان انقلاب، پنج ملک و یک مزرعه در استان پینار دل ریو کوبا را از دست داد. او تاکید می‌کند که قصد ندارد هیچ خانواده‌ای را که در آن خانه‌ها زندگی می‌کند بیرون کند، اما خواهان دریافت غرامت بابت زمین‌های ملی‌شده است.

او می‌گوید: «پنج سال از زندگی‌ام را همراه پدرم در آن مزرعه کار کردم و آن را از ما گرفتند. می‌خواهم آن را پس بگیرم یا غرامت دریافت کنم. حتی اگر در برابر هر دلار فقط یک سنت به من بدهند، می‌پذیرم.»

او استدلال می‌کند: «این عدالت اخلاقی است.»

دولت کوبا چنین ادعاهای تاریخی درباره مالکیت را ناشی از کینه‌توزی طبقه زمین‌دار فاسدی می‌داند که با بهره‌کشی از کارگران قراردادی و بردگان ثروت اندوخته بودند. هم برده‌داری و هم نظام کارگران قراردادی تا اواخر سده نوزدهم میلادی در کوبا ادامه داشتند.

دولت همچنین استدلال می‌کند که تبعیدیان هرگز نتوانسته‌اند این واقعیت را بپذیرند که کاسترو اصلاحات ارضی را اجرا کرد و زمین‌های آن‌ها را به کارگران و دولت واگذار کرد.

نیکولاس گوتیرس، رئیس انجمن ملی مالکان کارخانه‌های تولید شکر کوبا، سازمانی متشکل از تبعیدیان که از ادعاهای مالکیت حمایت می‌کند، می‌گوید: «بیشتر کارخانه‌های تولید شکر ما برچیده شده‌اند، اما آن زمین‌ها را پس خواهیم گرفت و دوباره به چرخه تولید بازخواهیم گرداند.»

او می‌گوید: «قول نمی‌دهم که تولید آن‌ها شکر باشد.»

او توضیح می‌دهد: «ممکن است اتانول تولید کنیم یا از آن‌ها برای تولید هم‌زمان انرژی، نصب پنل‌های خورشیدی یا واحدهای تصفیه آب استفاده کنیم. چه کسی می‌داند؟ گزینه‌های مختلف زیادی وجود دارد. باید این زمین‌ها را به تولید بازگردانیم، باید به کارگران کوبایی دستمزد واقعی پرداخت کنیم و در سراسر جزیره اثر اقتصادی چندبرابری ایجاد کنیم.»

در حالی که یخ در لیوان‌ها به هم می‌خورد و نسیم خنکی میان نخل‌های چمن‌زار آراسته و بی‌نقص می‌وزید، اعضای اتاق بازرگانی کوبایی-آمریکایی چنان از آینده سخن می‌گفتند که گویی همه‌چیز به سادگی قابل تحقق است. اما تنها چند ساعت پس از این گردهمایی، کوبا وارد ششمین خاموشی سراسری خود در سال جاری شد.

شکاف میان امیدها به تغییر در میامی و واقعیت‌های موجود در کوبا آشکار است. بسیاری از کوبایی‌های ساکن میامی فکر می‌کنند تحول عظیمی که سال‌ها برای آن دعا کرده‌اند، تقریبا از راه رسیده است.

اگر چنین باشد، این تحول ناگزیر اختلالات گسترده اجتماعی و انسانی به همراه خواهد داشت که این جزیره بحران‌زده امکانات کافی برای مقابله با آن‌ها ندارد. حتی اگر فرض کنیم حمایت کوبایی‌های مهاجر از روی حسن نیت است و نه صرفا منافع شخصی، برآورد می‌شود که تنها تعمیر شبکه برق فرسوده این جزیره بین ۸ تا ۱۰ میلیارد دلار هزینه داشته باشد.

پیش از آنکه ثروت و ارتباطات سیاسی تبعیدیان بتواند هر یک از صنایع کوبا، از کشاورزی گرفته تا گردشگری، را احیا کند، کوبایی‌ها همچنان با کمبود شدید مواد غذایی، آب، سوخت و دارو روبه‌رو هستند. صرف‌نظر از برنامه‌های بلندپروازانه میامی، بیشتر مردم کوبا فقط امیدوارند زندگی روزمره‌شان در آینده‌ای نه‌چندان دور کمی آسان‌تر شود.