ممنوعیت احتمالی صادرات گازوئیل آمریکا چه پیامدهایی خواهد داشت؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفته است از ممنوعیت فروش گازوئیل تولیدکنندگان آمریکایی به بازارهای خارجی حمایت می‌کند؛ اقدامی که در حالی مطرح می‌شود که افزایش شدید قیمت سوخت، رانندگان را در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای این کشور تحت فشار قرار داده است.

بر اساس آمار انجمن خودروی آمریکا، میانگین قیمت گازوئیل به حدود ۶/۴۵ دلار برای هر گالن رسیده که نزدیک به بالاترین سطح ثبت‌شده تاکنون است. جنگ جاری آمریکا و اسرائیل با ایران و محدودیت عرضه در بازار جهانی، از عوامل این افزایش قیمت به شمار می‌روند.

ترامپ و حامیانش می‌گویند ممنوعیت صادرات گازوئیل آمریکا از مصرف‌کنندگان داخلی در برابر این افزایش قیمت‌ها محافظت خواهد کرد، اما کارشناسان معتقدند اجرای چنین تصمیمی می‌تواند پیامدهای اقتصادی گسترده‌ای در داخل آمریکا و سراسر جهان به همراه داشته باشد.

آمریکا چه مقدار گازوئیل تولید و صادر می‌کند؟

آمریکا یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان انرژی جهان است و طبق آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا، پالایشگاه‌های این کشور روزانه حدود چهار تا پنج میلیون بشکه گازوئیل تولید می‌کنند.

آمریکایی‌ها روزانه حدود ۳/۶ میلیون بشکه از این تولید را مصرف می‌کنند. پالایشگاه‌ها بین ۱/۲ تا ۱/۵ میلیون بشکه باقی‌مانده را صادر می‌کنند و همین موضوع آمریکا را به یکی از تامین‌کنندگان حیاتی بازار جهانی تبدیل کرده است.

بین ۶۰ تا ۷۰ درصد این سوخت صادراتی راهی آمریکای لاتین می‌شود. کشورهایی مانند مکزیک، برزیل، شیلی و اکوادور برای تامین انرژی بخش حمل‌ونقل، کشاورزی و صنایع خود به شدت به واردات گازوئیل از آمریکا وابسته‌اند.

مقادیر قابل توجهی از این سوخت نیز به کشورهای اروپایی مانند فرانسه، هلند و بریتانیا صادر می‌شود؛ کشورهایی که به دنبال جایگزین‌هایی برای منابع تامین خاورمیانه هستند.

چه اتفاقی برای قیمت گازوئیل در آمریکا و دیگر کشورها افتاده است؟

قیمت گازوئیل در آمریکا به رکوردی بیش از ۶/۵۰ دلار برای هر گالن رسیده است؛ رقمی که نسبت به سال گذشته نزدیک به ۷۰ درصد افزایش نشان می‌دهد.

این افزایش عمدتا ناشی از شوک‌های گسترده بازار انرژی در پی درگیری جاری با ایران بوده است؛ درگیری‌ که بر مسیرهای حیاتی کشتیرانی در تنگه هرمز تاثیر گذاشته است. این آبراه در جنوب ایران قرار دارد و به طور معمول حدود یک‌پنجم نفت و گاز جهان از آن عبور می‌کند.

در آمریکا، گازوئیل عمدتا سوخت وسایل نقلیه تجاری مانند کامیون‌های حمل بار، ماشین‌آلات کشاورزی و قطارهای باری را تامین می‌کند؛ وسایلی که برای جابه‌جایی کالاها و اجرای پروژه‌های عمرانی به کار می‌روند.

به همین دلیل، افزایش قیمت گازوئیل می‌تواند به بالا رفتن هزینه مواد غذایی، پروژه‌های ساختمانی و بسیاری کالاها و خدمات دیگر منجر شود.

در خارج از آمریکا نیز گازوئیل هم در خودروهای تجاری و هم در خودروهای شخصی استفاده می‌شود و پیامدهای افزایش قیمت آن مشابه است.

در بریتانیا، قیمت گازوئیل در جایگاه‌های سوخت به بالاترین سطح تاریخ خود رسیده و درباره افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و فشار بیشتر بر بودجه خانوارها هشدار داده شده است.

جان هیلی، وزیر دارایی بریتانیا، به بی‌بی‌سی گفته است که کشورش درباره احتمال ممنوعیت صادرات گازوئیل با مقام‌های آمریکایی در حال مذاکره است و برای چنین سناریویی آماده می‌شود.

در همین حال، در فرانسه و سایر کشورهای اروپایی نیز دولت‌ها به دلیل افزایش قیمت سوخت با فشارهای مشابهی در حوزه هزینه‌های زندگی روبه‌رو هستند.

ترامپ چه گفته و استدلال او چیست؟

دونالد ترامپ آخر هفته گذشته گفت محدود کردن یا حتی ممنوع کردن کامل صادرات گازوئیل آمریکا می‌تواند سوخت بیشتری را در بازار داخلی نگه دارد و قیمت‌ها را برای مصرف‌کنندگان آمریکایی کاهش دهد.

او گفت دولتش «به طور بسیار جدی» در حال بررسی این موضوع است.

اظهارات او مشابه سخنانی بود که در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل مطرح کرد؛ جایی که گفته بود باید «از ارسال گازوئیل به خارج جلوگیری شود.»

ترامپ استدلال می‌کند که باقی ماندن این بشکه‌های اضافی در آمریکا می‌تواند قیمت سوخت را کاهش دهد و پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای، فشار را از دوش رانندگان، کامیون‌داران و کسب‌وکارها بردارد.

حامیان او، از جمله برخی قانون‌گذاران جمهوری‌خواه مانند اشلی هینسون، عضو مجلس نمایندگان، و دن سالیوان، سناتور جمهوری‌خواه، این راهبرد را ابزاری موثر برای محافظت از اقتصاد داخلی در برابر شوک‌های خارجی می‌دانند و می‌گویند انرژی آمریکا باید در درجه نخست در خدمت کارگران آمریکایی باشد.

ممنوعیت صادرات چه تاثیری بر آمریکا و جهان خواهد داشت؟

برای اقتصاد آمریکا، چنین ممنوعیتی ممکن است در کوتاه‌مدت با افزایش عرضه در بازار داخلی، باعث کاهش قیمت سوخت شود.

اما تحلیلگران حوزه انرژی هشدار می‌دهند که این اقدام می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد.

دیوید فایف، اقتصاددان ارشد موسسه آرگوس مدیا، می‌گوید قطع عرضه آمریکا به بازارهای جهانی احتمالا باعث جهش شدید قیمت‌ها در بازار بین‌المللی خواهد شد.

به گفته او، چنین وضعیتی هزینه‌های جهانی حمل‌ونقل، مواد غذایی و تولید صنعتی را افزایش می‌دهد و در نهایت «تورم را دوباره به اقتصاد جهانی بازمی‌گرداند.»

فایف می‌افزاید: «اعتبار آمریکا به عنوان یک تامین‌کننده قابل اعتماد انرژی برای جهان، با یک تصمیم از بین خواهد رفت.»

حذف بیش از یک میلیون بشکه عرضه روزانه آمریکا، رقابتی شدید میان کشورهای واردکننده در آمریکای لاتین و اروپا ایجاد خواهد کرد.

سارا رافول، مدیر تحلیل در موسسه آرگوس مدیا، نیز می‌گوید هرچند افزایش قیمت‌های جهانی در نهایت می‌تواند تقاضا را کاهش دهد، اما در کوتاه‌مدت کمبود ایجادشده فشار شدیدی بر روابط تجاری وارد خواهد کرد و به شتاب گرفتن تورم جهانی دامن خواهد زد.