«وقتی در شش‌سالگی پریود شدم، پزشکان پاسخی نداشتند»

گبی تنها شش سال داشت که نخستین نشانه‌های بلوغ در او ظاهر شد؛ قاعدگی را تجربه کرد و موهای بدنش شروع به رشد کردند.

مادرش که از اتفاقی که برای نخستین فرزندش رخ می‌داد نگران شده بود، او را نزد پزشک برد.

گبی، که اهل انگلستان است، به بی‌بی‌سی می‌گوید: «پزشکان بخش اطفال مجبور شدند درباره وضعیت من تحقیق کنند، چون پیش از آن هرگز با موردی شبیه به آنچه برای من اتفاق افتاده بود روبه‌رو نشده بودند.»

«آن‌ها مجبور شدند با بیمارستان‌های دیگر در سراسر کشور تماس بگیرند تا اطلاعات بیشتری درباره چگونگی درمان آن به دست آورند.»

گبی که اکنون ۲۶ سال دارد، در کودکی به «بلوغ زودرس مرکزی» مبتلا تشخیص داده شد؛ عارضه‌ای که در آن روند بلوغ در دختران پیش از هشت‌سالگی و در پسران پیش از ۹ سالگی آغاز می‌شود.

برآوردها درباره شمار افراد مبتلا به این عارضه در کشورهای مختلف، تفاوت چشمگیری دارد.

احتمال ابتلای دختران بیشتر است. در سطح جهان، شمار موارد جدید سالانه از ۰٫۲ تا ۲۶ مورد در هر ۱۰ هزار دختر و از ۰٫۰۲ تا ۰٫۹ مورد در هر ۱۰ هزار پسر متغیر است.

افرادی که بلوغ زودرس را تجربه می‌کنند، نه‌ تنها با پیامدهای فوری آن روبه‌رو می‌شوند، بلکه در سال‌های بعدی زندگی نیز بیشتر در معرض ابتلا به چند نوع سرطان و بیماری‌های قلبی‌عروقی قرار دارند.

«احساس می‌کردم موجودی بیگانه‌ام»

گبی هنگام آغاز بلوغ آنقدر کم‌ سن بود که چیز زیادی از آن دوران به یاد نمی‌آورد اما لحظاتی که به خاطر دارد، دردناک و ناراحت‌کننده بودند.

او می‌گوید «به یاد دارم که از شدت درد، روی زمین جمع می‌شدم و به خودم می‌پیچیدم.»

پس از نزدیک به یک سال آزمایش و ارجاع به پزشکان متخصص، اسکن ام‌آر‌آی مغز او هیچ ضایعه آشکاری را که بتواند عامل آغاز این وضعیت باشد نشان نداد. در نهایت، پزشکان بلوغ زودرس مرکزی را تشخیص دادند و درمان با داروهای مسدودکننده هورمون، موسوم به آگونیست‌های هورمون آزادکننده گنادوتروپین آغاز شد.

او می‌گوید: «احساس می‌کردم با بقیه فرق دارم؛ مدام باید این آزمایش‌ها را انجام می‌دادم و هر سه هفته یک بار هم برای متوقف کردن ترشح هورمون‌هایم آمپول می‌زدم.»

تزریق منظم گنادوتروپین روند بلوغ را متوقف می‌کند و به کودک اجازه می‌دهد با سرعتی متناسب با سنش رشد کند. مصرف دارو معمولا در فاصله ۱۱ تا ۱۲سالگی متوقف می‌شود و پس از آن بلوغ به‌طور طبیعی دوباره آغاز می‌شود.

اگرچه داروها در متوقف‌ کردن روند رشد گبی موثر بودند، او پیش از آغاز درمان یک سال کامل تغییرات بدنی مرتبط با بلوغ را پشت سر گذاشته بود.

او می‌گوید: «وقتی در آینه نگاه می‌کردم، واقعا نمی‌توانستم بفهمم چه کسی هستم چون از نظر ظاهری بزرگتتر از سنی به نظر می‌رسیدم که از لحاظ ذهنی احساس می‌کردم. فکر می‌کنم همین مسئله باعث شد احساس کنم باید بالغ‌تر از چیزی باشم که برای سنم طبیعی بود.»

چه چیزی باعث بلوغ زودرس می‌شود؟

این عارضه دو نوع دارد:

مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۰ روی ۸۵۹۶ کودک در دانمارک که فاصله سال‌های ۱۹۹۸ تا ۲۰۱۷ را بررسی کرده بود، نشان داد که به‌طور متوسط هر سال ۹٫۲ دختر از هر ۱۰ هزار دختر و ۰٫۹ پسر از هر ۱۰ هزار پسر به بلوغ زودرس مرکزی مبتلا تشخیص داده شدند.

پژوهشگران همچنین دریافتند که طی این دوره ۲۰ ساله، میزان ابتلا در دختران سه برابر و در پسران دو برابر شده است.

در کره جنوبی، تحلیلی از درخواست‌های ثبت‌شده در نظام بیمه ملی بین سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴ نشان داد که حدود ۲۶٫۲۸ دختر از هر ۱۰ هزار دختر به بلوغ زودرس مرکزی مبتلا بودند درحالی‌ که این رقم در میان پسران فقط ۰٫۷ نفر از هر ۱۰ هزار پسر بود.

پژوهشگران هنوز به‌طور کامل نمی‌دانند چرا دختران به‌شکلی نامتناسب بیشتر درگیر این عارضه می‌شوند اما می‌گویند ممکن است ترکیبی از عوامل محیطی و زیستی در آن نقش داشته باشد. این وضعیت همچنین ممکن است نشانه تغییری گسترده‌تر به‌سوی آغاز زودتر بلوغ در میان جمعیت عمومی دختران باشد.

یک فراتحلیل در سال ۲۰۲۵ که نتایج ۴۴ مطالعه را بررسی کرده بود، نشان داد میانگین سنی که رشد پستان‌ها در دختران آغاز می‌شود، بین سال‌های ۱۹۷۷ تا ۲۰۱۳ در هر دهه حدود سه ماه کاهش یافته است.

مطالعات نشان داده‌اند که ممکن است بلوغ در پسران نیز زودتر آغاز شود، هرچند میزان این تغییر کمتر چشمگیر است.

دکتر آنا پینیرو ماچادو کانتون، متخصص غدد درون‌ریز در دانشگاه سائوپائولو برزیل، می‌گوید کودکانی را درمان کرده است که تنها یک سال داشته‌اند و نشانه‌های این عارضه در آن‌ها ظاهر شده بود.

در چنین موارد بسیار شدیدی، محتمل‌ترین علت وجود ضایعاتی در هیپوتالاموس است. همچنین مشخص شده است که تومورهای مغزی می‌توانند آغاز زودهنگام بلوغ را تحریک کنند.

کانتون و گروه تحقیقاتی‌اش معتقدند عوامل خارجی، از جمله رژیم غذایی و محیط، نیز ممکن است در این زمینه نقش داشته باشند.

او می‌گوید: «شیوع بالای چاقی در کودکان عاملی است که باید بسیار مراقب آن باشیم، چون وقتی کودکی به چاقی مبتلاست، روند بلوغ او شتاب می‌گیرد.»

مشخص شده است که بافت چربی می‌تواند میزان هورمون‌های جنسی، از جمله استروژن، و همچنین هورمونی به نام لپتین را افزایش دهد، هورمونی که در رشد استخوان‌ها نقش دارد. پژوهشگران معتقدند این عوامل ممکن است بلوغ زودهنگام را در برخی کودکان تحریک کنند.

خانواده برناردی دریافتند حامل نوعی جهش ژنتیکی هستند که دخترانشان را مستعد ابتلا به بلوغ زودرس مرکزی می‌کند.

عوامل ژنتیکی نیز می‌توانند نقش داشته باشند. در سال ۲۰۱۳، پژوهش پیشگامانه‌ای به رهبری پروفسور آنا کلودیا لاترنیک و با همکاری دانشگاه هاروارد مشخص کرد که جهش در ژنی به نام ام‌کی‌آران۳ و برخی ژن‌های دیگر می‌تواند بلوغ زودرس مرکزی را تحریک کند.

دو خواهر به نام‌های لارا، ۱۰ساله، و بئاتریز، هشت‌ ساله، هر دو حامل این جهش هستند. این موضوع تنها زمانی کشف شد که نشانه‌های رشد پستان در لارا در سنین پایین ظاهر شد.

مادرشان، لیا برناردی، می‌گوید: «واقعا از این وضعیت ترسیده بودم، چون او فقط پنج سال و ۱۰ ماه داشت هنوز خیلی کوچکتر از آن بود که چنین چیزی را تجربه کند.»

کانتون و گروهش با انجام آزمایش‌های ژنتیکی توانستند مشخص کنند که این جهش از خانواده پدر به دختران منتقل شده است و بئاتریز، خواهر کوچکتر، نیز با احتمالی نزدیک به یقین به بلوغ زودرس مرکزی مبتلا خواهد شد.

این کشف باعث شد وقتی نشانه‌های رشد در هفت‌ سالگی بئاتریز ظاهر شد، درمان او بلافاصله آغاز شود.

لیا می‌گوید: «واقعا مضطرب شدم، چون احساس می‌کردم بخشی از دوران کودکی آن‌ها را از دست داده‌ایم.»

خطر ابتلا به سرطان و بیماری‌های قلبی‌عروقی

کانتون هشدار می‌دهد که بلوغ زودرس مرکزی درمان‌نشده می‌تواند از نظر روانی و جسمی خطرات قابل‌ توجهی برای سلامت فرد داشته باشد.

او می‌گوید: «می‌توانید تصور کنید دختری در شش یا هفت‌ سالگی با رشد پستان‌ها روبه‌رو شود. او با دوستان و دیگر دختران هم‌ سن خود در مدرسه بسیار متفاوت می‌شود و کنارآمدن با این وضعیت بسیار دشوار است.»

از نظر زیستی، کودکانی که بلوغشان زود آغاز می‌شود، بیشتر در معرض کوتاه‌ قدی قرار دارند.

کانتون توضیح می‌دهد: «هورمون‌های جنسی مسئول بلوغ اسکلت هستند بنابراین اگر بلوغ زودتر آغاز شود، بلوغ استخوانی نیز بیش از حد سریع پیش می‌رود و زودتر متوقف می‌شود.»

مطالعات گسترده جمعیتی همچنین ارتباطی میان آغاز زودهنگام بلوغ و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی و سرطان‌های مرتبط با هورمون‌های جنسی، از جمله سرطان پستان و سرطان آندومتر یا پوشش داخلی رحم، یافته‌اند.

با این‌ حال، کانتون می‌گوید تشخیص زودهنگام و مداخله پزشکی در سریع‌ترین زمان ممکن می‌تواند این خطرات را کاهش دهد.

او می‌افزاید: «احتمالا سه یا چهار دهه است که از روش درمانی کنونی استفاده می‌کنیم و این درمان بسیار موثر است.»

با وجود نگرانی‌های اولیه، لیا و برونو، والدین این دو دختر، اکنون با آسودگی می‌بینند که فرزندانشان دوران کودکی معمول‌تری را تجربه می‌کنند.

لیا می‌گوید: «وقتی بلوغ لارا شروع شد، از خودش می‌پرسید چرا این اتفاق فقط برای او افتاده است. چرا با دیگران تفاوت دارد؟ چرا باید این دارو را مصرف کند؟»

آن‌ها امیدوارند با به‌ اشتراک‌ گذاشتن تجربه خود، آگاهی والدین دیگر را افزایش دهند و آن‌ها را تشویق کنند که هرچه زودتر برای دریافت کمک اقدام کنند.

گبی نیز مشتاق است که آشکارا درباره این موضوع صحبت کند و از شبکه‌های اجتماعی خود استفاده می‌کند تا دیگران به‌دلیل این عارضه کمتر احساس شرم کنند.

او می‌گوید: «از اینکه اطلاعات بسیار کمی در این زمینه وجود داشت، کمی عصبانی بودم. وقتی دیدم افراد زیادی با من تماس می‌گیرند، فهمیدم با گفتن تجربه‌ای که پشت سر گذاشته بودم به همه دنیا، کار درستی انجام داده‌ام.»