مذاکره در سایه جنگ؛ آیا پیشنهاد ایران برای گشودن تنگه هرمز نتیجه می‌دهد؟

جنگ ایران و آمریکا همچنان یکی از موضوع‌های اصلی مورد توجه رسانه‌های آمریکا است.

پیشنهاد تازه تهران برای بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات در یک جدول زمانی هفت‌روزه، روز جمعه بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های آمریکا داشت. این پیشنهاد در حالی مطرح شده که تهران و واشنگتن با میانجی‌گری قطر بار دیگر در نیویورک پیام‌هایی رد و بدل کرده‌اند و مقام‌های ایرانی می‌گویند در صورت پذیرفته شدن شروط تهران، روند بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات می‌تواند ظرف یک هفته آغاز شود.

اما در کنار نشانه‌های احیای دیپلماسی، گزارش‌هایی نیز منتشر شده که از ادامه اختلاف‌های جدی میان دو طرف حکایت دارد. وال‌استریت ژورنال می‌گوید دونالد ترامپ پیشنهاد کنونی ایران را نپذیرفته و حتی احتمال ازسرگیری حملات آمریکا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای را مطرح کرده است. همزمان، نقش چین در جنگ، فشار کشورهای عربی خلیج فارس بر واشنگتن و تلاش‌های قطر برای بازگشایی تنگه هرمز از دیگر محورهای پوشش رسانه‌های آمریکاست.

در این گزارش، نگاهی داریم به برخی از مهم‌ترین مطالبی که رسانه‌های آمریکا روز جمعه درباره ایران، جنگ و چشم‌انداز مذاکرات منتشر کرده‌اند.

وال‌استریت ژورنال: ترامپ پیشنهاد آتش‌بس ایران را رد کرد

وال‌استریت ژورنال در گزارشی اختصاصی نوشته است دونالد ترامپ پیشنهاد ایران برای یک آتش‌بس هفت‌روزه را رد کرده و به دستیارانش گفته انتظار دارد حملات آمریکا به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر از سر گرفته شود.

به نوشته این روزنامه، مقام‌های آمریکایی می‌گویند موضع کنونی آقای ترامپ نشان می‌دهد که با وجود تلاش‌های دیپلماتیک روزهای اخیر، احتمال بازگشت جنگ به مرحله تشدید عملیات نظامی همچنان جدی است.

براساس این گزارش، تهران در پیشنهاد خود خواستار یک آتش‌بس هفت‌روزه شده بود که در جریان آن تنگه هرمز بازگشایی و مذاکرات هسته‌ای میان ایران و آمریکا از سر گرفته شود. در مقابل، واشنگتن باید محاصره بنادر ایران را لغو می‌کرد؛ اقدامی که به نوشته وال‌استریت ژورنال فشار شدیدی بر اقتصاد ایران وارد کرده است.

به نوشته این روزنامه، آقای ترامپ نسبت به آمادگی تهران برای پذیرفتن شروط آمریکا تردید دارد و فعلا حاضر به قبول این پیشنهاد نشده است. رئیس‌جمهور آمریکا در اظهارات علنی خود نیز گفته است ایران برای دستیابی به توافق پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا تلاش خواهد کرد و واشنگتن خواهان توافقی است که برنامه هسته‌ای ایران را برچیند.

در حالی که پیشنهاد ایران درباره تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات امیدهایی را برای کاهش تنش ایجاد کرده بود، گزارش تازه وال‌استریت ژورنال نشان می‌دهد که دست‌کم در شرایط کنونی، آقای ترامپ پیشنهاد تهران را کافی نمی‌داند.

پیش‌تر، خبرگزاری رویترز، به نقل از یک مقام آمریکایی در پاسخ به سوالی درباره طرح ایران، از مذاکرات «مثبت و سازنده» با تهران از طریق میانجی‌ها خبر داده بود.

درخواست عربستان و امارات برای حفظ فشار بر ایران

وال‌استریت ژورنال همچنین در گزارشی جداگانه از تلاش عربستان سعودی و امارات متحده عربی برای جلوگیری از کاهش فشار اقتصادی آمریکا بر ایران خبر داده است.

به نوشته این روزنامه، کشورهای عربی خلیج فارس عموما با تشدید نظامی جنگ مخالف‌اند، اما ریاض و ابوظبی در عین حال نمی‌خواهند واشنگتن برای رسیدن به توافق، تحریم‌ها یا محاصره دریایی ایران را کاهش دهد.

این موضع در شرایطی مطرح شده که قطر و دیگر میانجی‌ها در تلاش‌اند زمینه برگزاری دور تازه‌ای از مذاکرات را، احتمالا در عمان، فراهم کنند. یکی از اهداف اصلی این مذاکرات بازگشایی تنگه هرمز و کاهش درگیری‌هاست.

به نوشته وال‌استریت ژورنال، محاسبات کشورهای خلیج فارس از زمان آغاز جنگ تغییر کرده است. آنها از یک سو نگران گسترش جنگ و پیامدهای آن برای امنیت و اقتصاد منطقه‌اند و از سوی دیگر نمی‌خواهند ایران در نتیجه مذاکرات، بدون دادن امتیازهای قابل توجه، از فشارهای اقتصادی رهایی پیدا کند.

سی‌بی‌اس: ایران به دنبال توافق با آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای است

پیش از انتشار گزارش وال‌استریت ژورنال، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در گفت‌وگو با مارگارت برنان از شبکه سی‌بی‌اس گفته بود تهران همچنان آماده مذاکره با آمریکا و ارائه تضمین درباره برنامه هسته‌ای خود است، اما مذاکره در شرایط فشار نظامی و اقتصادی را قابل قبول نمی‌داند.

آقای پزشکیان که پیش‌تر با شبکه فاکس نیوز نیز مصاحبه کرده بود، در گفت‌وگو با سی‌بی‌اس خواستار مذاکره با آمریکا بر اساس احترام متقابل و به دور از فشار و تهدید شد.

این مصاحبه قرار است به طور کامل روز یکشنبه پخش شود و سی‌بی‌اس تاکنون بخش‌هایی از آن را منتشر کرده است.

آقای پزشکیان گفت: «ما آماده مذاکره‌ایم. آماده گفت‌وگو هستیم.» با این حال، او تاکید کرد که مذاکرات باید بر اساس احترام متقابل انجام شود و ایران حاضر نیست تحت تهدید و فشار نظامی وارد توافق شود.

یکی از محورهای اصلی مصاحبه برنامه هسته‌ای ایران بود. آقای پزشکیان گفت ایران آماده است برای اثبات صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای خود تضمین‌هایی ارائه کند.

بخش مهم دیگری از گفت‌وگو به تنگه هرمز و تلاش‌ها برای دستیابی به توافقی با واشنگتن اختصاص داشت. به گفته مارگارت برنان، سخنان آقای پزشکیان نشان می‌دهد تهران موضوع تنگه هرمز را بخشی از مذاکرات گسترده‌تر با آمریکا می‌داند؛ مذاکراتی که برنامه هسته‌ای و کاهش فشارهای اقتصادی و تحریم‌ها را نیز در بر می‌گیرد.

خانم برنان همچنین به فوریت زمانی مذاکرات اشاره کرد. بر اساس روایت او از مصاحبه، آقای پزشکیان تمایل دارد توافق احتمالی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا حاصل شود.

در مجموع، پیام رئیس‌جمهور ایران در این مصاحبه این بود که تهران از یک سو نمی‌خواهد توافق احتمالی به عنوان تسلیم در برابر فشار نظامی آمریکا تلقی شود و از سوی دیگر، همچنان راه مذاکره درباره برنامه هسته‌ای، تنگه هرمز و یک توافق گسترده‌تر با واشنگتن را باز نگه داشته است.

نخست‌وزیر قطر به سی‌ان‌ان: همه کشورهای خلیج فارس در محاصره‌اند

شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر، در گفت‌وگو با کریستین امانپور در سی‌ان‌ان، محدودیت عبور و مرور در تنگه هرمز را «غیرقابل قبول» خواند و گفت بحران این آبراه تنها ایران را تحت فشار قرار نمی‌دهد، بلکه کشورهای عربی خلیج فارس، به‌ویژه قطر، نیز عملا تحت محاصره قرار گرفته‌اند.

شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی گفت: «ممکن است محاصره علیه ایران اعمال شده باشد، اما این محاصره علیه کشورهای دیگر، به‌ویژه قطر، نیز هست.» او با اشاره به مشکلات ایجادشده برای کشتیرانی افزود: «ما نمی‌توانیم کشتی‌ها را خارج کنیم؛ شرایط بسیار دشوار و چالش‌برانگیز است.»

قطر که بخش عمده صادرات گاز طبیعی مایع خود را از مسیر تنگه هرمز انجام می‌دهد، از کشورهایی است که مستقیما از ناامنی این آبراه آسیب می‌بیند. نخست‌وزیر قطر تاکید کرد که دوحه با محدود کردن کشتیرانی از سوی هر کشور یا طرفی مخالف است و امنیت تنگه هرمز را موضوعی بین‌المللی می‌داند، نه صرفا اختلافی میان ایران و آمریکا.

او گفت: «برای حفاظت از مردم و نسل‌های آینده‌مان باید به این سوءاستفاده و باج‌گیری از آبراه‌ها پایان دهیم.» وزیر خارجه قطر همچنین هرگونه استفاده از محدودیت کشتیرانی به عنوان اهرم فشار سیاسی را نوعی اعمال زور توصیف کرد و گفت دوحه با «هرگونه محاصره یا باج‌گیری از سوی هر کشور یا طرفی» مخالف است.

اکسیوس: ترامپ از شی خواست کمک چین به ایران را متوقف کند

اکسیوس گزارش داده است که دونالد ترامپ در جریان دیدار با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، مستقیما از او خواسته هرگونه کمک پکن به ایران را متوقف کند. دیوید پردو، سفیر آمریکا در چین، این موضوع را روز جمعه تایید کرده است.

این درخواست در شرایطی مطرح شده که همکاری ایران و چین به یکی از مسائل مهم در واشنگتن تبدیل شده است. نگرانی مقام‌های آمریکایی تنها به خرید نفت ایران از سوی چین محدود نیست؛ گزارش‌هایی درباره استفاده ایران از فناوری و اطلاعات ماهواره‌ای تجاری چین برای افزایش دقت حملات علیه اهداف آمریکایی نیز بر حساسیت موضوع افزوده است.

به این ترتیب، جنگ ایران به یکی از موضوع‌های مهم در روابط پیچیده واشنگتن و پکن تبدیل شده است؛ روابطی که همزمان تحت تاثیر اختلافات تجاری، مسئله تایوان و رقابت بر سر فناوری و هوش مصنوعی قرار دارد.

گزارش اکسیوس همچنین نشان می‌دهد که دولت ترامپ، چین را بخشی مهم از معادله فشار بر ایران می‌داند. پکن از مهم‌ترین شرکای اقتصادی تهران است و ادامه روابط تجاری و انرژی دو کشور می‌تواند تاثیر تحریم‌های آمریکا را کاهش دهد.