چرا آمریکا بمب‌افکن‌های خود را ناگهان از بریتانیا خارج کرد؟

خروج غیرمنتظره و گسترده بمب‌افکن‌های سنگین آمریکا روز یکشنبه چنان ناگهانی رخ داد که همه را به این فکر واداشته است که چه عاملی باعث آن شده است.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، گفت خروج این بمب‌افکن‌ها «از سر احتیاط بسیار زیاد» انجام شده است و افزود که به باور واشنگتن، ایران همان کاری را می‌کند که «۴۹ سال است انجام می‌دهد؛ یعنی دست زدن به اقدامات تروریستی علیه آمریکا و بسیاری دیگر از مردم.»

با این حال، برخی این اقدام را نه «احتیاط فراوان»، بلکه «هراس فراوان» توصیف کرده‌اند.

در هفت ماه گذشته، بمب‌افکن‌های بی-۱ لنسر آمریکا و دیگر هواپیماها از پایگاه فرفورد برای حمله به محل‌های پرتاب موشک‌های ایران به پرواز درمی‌آمدند.

در ماه ژوئیه، ایران تهدید کرد هر کشوری که چنین امکانی را در اختیار آمریکا قرار دهد، «هدفی مشروع» تلقی خواهد شد.

سپس در ۲۷ سپتامبر، پس از آن‌که پنج مرد بریتانیایی به دلیل مشاهده رفتار مشکوک با سه ون سفیدرنگ خود در دل شب و در نزدیکی حصار پایگاه هوایی بازداشت شدند و بعدا با قرار وثیقه آزاد شدند، وضعیت اضطراری اعلام شد.

در آخر هفته، یک شهروند دوتابعیتی بریتانیایی-ایرانی به ظن تدارک اقدامات تروریستی بازداشت شد. او نیز بعدا با قرار وثیقه آزاد شد.

اکنون ۱۲ فروند بمب‌افکن بی-۱ که از نظر ارزش و اهمیت راهبردی بسیار مهم‌اند، به‌صورت دسته‌جمعی پایگاه را ترک کرده‌اند؛ آن هم ظاهرا چنان شتاب‌زده که بنا بر گزارش‌ها، هواپیماهای سوخت‌رسانی هوایی که قرار بود برای بازگرداندن آنها به پایگاه‌هایشان در خاک اصلی آمریکا بر فراز اقیانوس اطلس به آنها سوخت‌رسانی کنند، هنوز در حال سوخت‌گیری بودند، در حالی که به خدمه بمب‌افکن‌های بی-۱ لنسر دستور داده شده بود فورا برای برخاستن آماده شوند.

بنابراین، ظاهرا موضوعی آن‌قدر فوری و خطرناک تلقی شده که چنین اقدامی را ضروری کرده است.

تقریبا با اطمینان می‌توان گفت که این تصمیم در پی دریافت اطلاعات امنیتی تازه گرفته شده است، فارغ از این‌که آن اطلاعات درست بوده باشند یا نه.

مقام‌های بریتانیایی حاضر نشدند جزئیات این موضوع را فاش کنند، اما گفتند: «ایران همچنان تهدیدی جدی و مداوم برای بریتانیا به شمار می‌رود و منطقی است که پایگاه‌های هوایی آمریکا در صدر فهرست اهداف احتمالی قرار داشته باشند.»

ایران هرگونه ارتباط با رویدادهای پایگاه هوایی سلطنتی فرفورد را رد کرده است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز هرگونه ارتباط میان این تخلیه شتاب‌زده و بازداشت‌های ۲۷ سپتامبر را کم‌اهمیت جلوه داده است.

زمینه ماجرا این است که اگرچه بریتانیا با ایران در حال جنگ نیست، آمریکا در جنگ با ایران قرار دارد و این تمایزی است که تهران آشکارا آن را به چالش کشیده است. از نگاه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بریتانیا از پیش به یکی از طرف‌های جنگ آمریکا با ایران تبدیل شده است.

در این میان، ملاحظات مالی نیز بی‌تاثیر نبوده است.

بمب‌افکن‌های بی-۱ لنسر که اکنون پایگاه را ترک کرده‌اند، هر یک حدود ۳۳۰ میلیون دلار ارزش دارند.

آمریکا پیش‌تر در پی حملات ایران به پایگاه‌های خود در خاورمیانه، متحمل خسارت‌های مالی سنگینی شده است.

در اواخر ماه مارس، ایران پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان سعودی را هدف قرار داد و یک فروند هواپیمای هشدار زودهنگام و کنترل هوابرد ای-۳ سنتری (آواکس) را منهدم کرد.

تنها همین هواپیما بیش از نیم میلیارد دلار ارزش داشت.

ژنرال ریچارد بارونز، که در یکی از عالی‌ترین رده‌های نیروهای مسلح بریتانیا خدمت کرده است، گفت: «اکنون در جهانی زندگی می‌کنیم که یک پهپاد هزار دلاری می‌تواند یکی از این هواپیماها را از بین ببرد.»

او گفت: «بنابراین نمی‌دانم تهدید چه بوده است، اما با توجه به اینکه این هواپیماها در حال حاضر فعالیت چندانی نداشتند، محتاطانه‌ترین کار این بود که آنها را به تگزاس منتقل کنند.»

اما این‌که آمریکا به بمب‌افکن‌های خود دستور داده پایگاه هوایی سلطنتی فرفورد را ترک کنند، چه تصویری از میزان اعتماد واشنگتن به توانایی بریتانیا در تامین امنیت این پایگاه ارائه می‌دهد؟

بریتانیا همچنان یکی از نزدیک‌ترین متحدان آمریکا به شمار می‌رود و هنوز صدها نظامی آمریکایی، زن و مرد، در پایگاه هوایی سلطنتی فرفورد و همچنین در پایگاه‌های میلدنهال و لیکنهیث مستقر هستند.

به احتمال زیاد اکنون در پشت صحنه و به دور از انظار، بررسی‌های امنیتی درباره این پایگاه در هر دو سوی حصار پیرامونی آن در جریان است.

اما دشوار است بتوان به این نتیجه نرسید که، به‌رغم تلاش‌ها برای کم‌اهمیت جلوه دادن این ماجرا، این رویداد برای بریتانیا مایه شرمساری بوده است.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفت ایالات متحده «به امنیت همه پایگاه‌های خود اطمینان دارد» و افزود دولت آمریکا «بسیار نزدیک» با مقام‌های بریتانیایی همکاری می‌کند؛ مقام‌هایی که به گفته او «نهایت همکاری را داشته‌اند».

پلیس مبارزه با تروریسم بریتانیا همچنان در حال بررسی رویدادهای پایگاه هوایی سلطنتی فرفورد است و هنوز هیچ فرضیه‌ای را درباره آنچه در پس این اتفاقات بوده، کنار نگذاشته است.

به من گفته شده است که در حالی که این افراد همچنان با قرار وثیقه آزاد هستند، ماموران هنوز مشغول بررسی حجم زیادی از داده‌ها، تصاویر دوربین‌های مداربسته و دیگر اطلاعات‌اند.

در همین حال، آمریکا تاکید می‌کند که اکنون نیز، پس از خروج این بمب‌افکن‌ها از خاک بریتانیا، می‌تواند آنها را از پایگاه‌های خود در داخل آمریکا به هر نقطه‌ای از جهان اعزام کند.

اما ممکن است این اظهارات تلاشی برای کم‌اهمیت جلوه دادن وضعیتی تلقی شود که از نگاه ایران، یک نیروی تهاجمی مهم آمریکا را عملا به پایگاه‌هایش در خاک اصلی ایالات متحده عقب رانده است.