عفو بین‌الملل: افزایش اعدام در ایران، آمار جهانی سال ۲۰۲۵ را به رقم بی‌سابقه‌ای رساند

گزارش سالانه عفو بین‌الملل نشان می‌دهد که اعدام در سال ۲۰۲۵ به رقم بی‌سابقه‌ای رسیده است.

بنابر این گزارش، این سازمان در سال گذشته میلادی ۲۷۷۰ مورد اعدام در ۱۷ کشور را ثبت کرده است که بالاترین رقم از سال ۱۹۸۱ است که عفو بین‌الملل ثبت آمار اعدام را آغاز کرد.

بنا بر آخرین گزارش عفو بین‌الملل، این افزایش چشمگیر به‌دلیل چند دولتی بوده است که می‌خواهند «از طریق ارعاب» حکومت کنند: «مقام‌های ایران عامل اصلی این جهش بودند که دست‌کم ۲۱۵۹ نفر را اعدام کردند، بیش از دو برابر آمار سال ۲۰۲۴.»

گزارش عفو بین‌الملل به چند کشور دیگر هم می‌پردازد: «عربستان سعودی شمار اعدام‌ را به دست‌کم ۳۵۶ مورد رساند، از مجازات اعدام برای جرایم مرتبط با مواد مخدر استفاده فراوانی کرد. تعداد اعدام‌ها در کویت تقریبا سه برابر شد (از ۶ به ۱۷)، و تقریبا دو برابر در مصر (از ۱۳ به ۲۳)، سنگاپور (از ۹ به ۱۷) و ایالات متحده آمریکا (از ۲۵ به ۴۷).

به گفته عفو بین‌الملل، «در مجموع، اعدام‌ ۷۸ درصد افزایش یافت درحالیکه ۱۵۱۸ اعدام در سال ۲۰۲۴ ثبت شده بود.»

آمار سال ۲۰۲۵ شامل هزاران اعدامی نیست که عفو بین‌الملل معتقد است در چین انجام می‌شود؛ کشوری که همچنان بزرگ‌ترین مجری اعدام در جهان است اما آماری اعلام نمی‌کند.

اگنس کالامار، دبیرکل عفو بین‌الملل، گفت:

«این افزایش نگران‌کننده در استفاده از مجازات اعدام ناشی از گروه کوچکی از دولت‌‌های منزوی است که با وجود استمرار روند جهانی برای لغو این مجازات، به هر قیمتی حاضر به اعدام هستند. از چین، ایران، کره شمالی و عربستان سعودی گرفته تا یمن، کویت، سنگاپور و ایالات متحده آمریکا، این گروه اقلیت بی‌شرمانه از مجازات اعدام به‌عنوان سلاحی برای ارعاب، سرکوب، نمایش قدرت نهادهای حکومتی بر افراد محروم و جوامع به‌حاشیه‌ رانده‌شده استفاده می‌کنند.»

به گزارش عفو بین‌الملل، رویکردهای به‌شدت تنبیهی «مبارزه با مواد مخدر» باعث افزایش استفاده از مجازات اعدام شد، طوری‌که «نزدیک به نیمی از تمام اعدام‌های ثبت‌شده و شناخته‌شده (۱۲۵۷ مورد یا ۴۶ درصد) مربوط به جرائم مرتبط با مواد مخدر بود: در چین (؟)، ایران (۹۹۸)، کویت (۲)، عربستان سعودی (۲۴۰) و سنگاپور (۱۵).

الجزایر و کویت و مالدیو نیز برای گسترش دامنه مجازات اعدام به جرایم مرتبط با مواد مخدر اقدامات قانونی کرده‌اند.

عفو بین‌الملل در این گزارش ایران را عامل اصلی افزایش آمار سال ۲۰۲۵ می‌داند که «بالاترین تعداد اعدام در چند دهه اخیر خود را ثبت کرد (دست‌کم ۲۱۵۹ مورد) و آمار سال ۲۰۲۴ را بیش از دو برابر افزایش داد.»

بنابر این گزارش، مقام‌های ایران با محاکمه‌های «به‌شدت ناعادلانه» و استفاده از اعدام به‌عنوان سلاح قصد ایجاد رعب در جامعه و مخالفان و کسانی که مخالف می‌پندارند هستند:

«از جمله نمونه‌ها، دو مرد در ارتباط با اعتراضات زن، زندگی، آزادی در سال ۲۰۲۲ اعدام شدند. همچنین مقام‌های ایرانی، تحت ظاهر امنیت ملی، پس از حمله نظامی اسرائیل به ایران در ژوئن ۲۰۲۵، استفاده از مجازات اعدام را برای افرادی که به جاسوسی یا همکاری با اسرائیل متهم شده بودند» تشدید کردند و «دست‌کم ۱۱ مرد با این اتهامات اعدام شدند در حالی که پیش از حملات ژوئن تنها دو نفر با چنین اتهاماتی اعدام شده بودند.»

از شروع جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، دستگاه قضایی ایران تاکنون ده‌ها زندانی را با اتهامات مختلف اعدام کرده است.

به گفته گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در یک سال اخیر تعداد اعدام‌ها در ایران به شکل کم‌سابقه‌ای افزایش یافته، این روند پس از جنگ اخیر که نهم اسفند (۲۸ فوریه) با حملات اسرائیل و آمریکا آغاز شد، شتاب بیشتری گرفته است.