ایران و مصر؛ از آخرین حریف تیم ملی در مرحله گروهی چه می‌دانیم؟

در فوتبال آفریقا کمتر کشوری به اندازه مصر میان افتخارهای گذشته و آرزوهای آینده زندگی می‌کند. اما پرافتخارترین تیم تاریخ جام ملت‌های آفریقا با هفت قهرمانی، تا همین بازی قبلی در جام جهانی ۲۰۲۶، حتی یک پیروزی هم در این رقابت‌ها نداشت.

مصر سال‌هاست که یکی از قدرت‌های سنتی فوتبال قاره محسوب می‌شود اما موفقیت‌هایش در جام جهانی هرگز به اندازه دستاوردهای آفریقایی نبوده است. ۷ عنوان قهرمانی در جام ملت‌های آفریقا از این تیم خوفناک‌ترین تیم رقابت‌های آفریقایی را ساخته، اما آن‌ها هرگز موفقیت مشابهی در جام جهانی نداشته‌اند.

تیم ملی مصر در جام‌های جهانی ۱۹۳۴ ایتالیا، ۱۹۹۰ ایتالیا، ۲۰۱۸ روسیه و ۲۰۲۶ قاره آمریکا حضور داشته‌‌ ولی نخستین برد تاریخ‌شان در این رقابت‌ها را مقابل نیوزیلند در بازی گذشته به دست آوردند.

مصر در جام جهانی ۲۰۲۶ با نسلی باتجربه و در عین حال متفاوت وارد مسابقات شده است. در مرکز توجه، مانند یک دهه گذشته، نام محمد صلاح قرار دارد؛ بازیکنی که از روستای «نجریج» به یکی از مشهورترین فوتبالیست‌های جهان تبدیل شد و امروز در ۳۴ سالگی مرد اول فوتبال مصر در تمامی سطوح بین‌المللی است.

اما شاید مهم‌ترین سئوالی که مصر با خود به جام جهانی آورده، نه درباره صلاح، بلکه درباره سایر بازیکنان تیم باشد.

برای سال‌ها، موفقیت‌ها و شکست‌های «فراعنه» با عملکرد کاپیتان تیم سنجیده شده است. هر بار که صلاح درخشیده، امید مصری‌ها بالا رفته و هر زمان مهار شده، محدودیت‌ها و تک محور بودن‌های این تیم ملی مشخص شده است.

آیا مصر می‌تواند در بازی‌ یا بازی‌های باقی‌مانده، ستاره‌اش را در خدمت تیم خواهد دید یا همچنان تمام تیم در خدمت ستاره خواهند ماند؟

اهمیت این سوال زمانی بیشتر می‌شود که به وضعیت فعلی گروه جی نگاه کنیم.

مصر با چهار امتیاز از دو مسابقه صدرنشین گروه است و با یک تساوی برابر ایران نیز صعود خود را قطعی خواهد کرد.

ایران اما پس از دو تساوی مقابل نیوزیلند و بلژیک برای قطعی کردن صعود به پیروزی نیاز دارد. به همین دلیل دیدار دو تیم در ورزشگاه لومن فیلد شهر سیاتل، بیش از یک مسابقه معمولی مرحله گروهی است؛ مسابقه‌ای که می‌تواند هم صدرنشین گروه را مشخص کند و هم سرنوشت صعود را تعیین کند.

تلاش سرمربی برای بازگرداندن هویت فوتبال مصر

وقتی فدراسیون فوتبال مصر هدایت تیم ملی این کشور را به حسام حسن سپرد، یکی از مشهورترین چهره‌های تاریخ فوتبال این کشور بار دیگر به مرکز صحنه بازگشت. مردی که هنوز با یک گل بالاتر از محمد صلاح، آقای گل تیم ملی مصر است.

حسام حسن برای نسل‌های مختلف هواداران فوتبال مصر نامی آشناست و در دهه‌های گذشته یکی از نمادهای وفاداری و تلاش برای فوتبال مصر شد.

همین جایگاه باعث شده انتظارات از او فقط در حد یک مربی نباشد. بسیاری از هواداران امیدوارند او بتواند بخشی از شخصیت سنتی فوتبال مصر را احیا کند؛ تیمی سخت‌جان، منظم و رقابت‌طلب که در مسابقات بزرگ به آسانی تسلیم نمی‌شود.

در حقیقت هواداران فوتبال مصر برخلاف بسیاری از هواداران فوتبال جهان که به دنبال متدها و مربیان به روز هستند، احیای سنت‌های فوتبال را به مدرنیته ترجیح داده‌اند.

اما مهم‌ترین چالش حسن، از همان انتظار آغاز و در نخستین روز آغاز شد؛ چگونه می‌توان تیمی ساخت که هم از توانایی‌های محمد صلاح استفاده کند و هم اسیر وابستگی کامل به او نشود؟

در سال‌های گذشته بخش بزرگی از حملات مصر حول کاپیتان تیم شکل می‌گرفت. حسام حسن تلاش کرده این وابستگی را کاهش دهد و بازیکنانی مانند عمر مرموش، محمود حسن تریزه‌گه و دیگر مهره‌های هجومی را بیشتر در مرکز برنامه‌های تاکتیکی قرار دهد.

نتایج دو مسابقه نخست جام جهانی نیز تا حدی نشان داده‌اند که این پروژه در حال پیشرفت است. مصر مقابل بلژیک به تساوی رسید و سپس نیوزیلند را شکست داد؛ مسابقه‌ای که تنها به درخشش صلاح وابسته نبود و سایر مهره‌های هجومی تیم نیز در آن نقش داشتند.

سبک بازی؛ نظم دفاعی و حمله در لحظه مناسب

مصر در سال‌های اخیر تیمی نبوده که بخواهد با مالکیت طولانی توپ یا حملات مداوم بر مسابقه مسلط شود. هویت فنی این تیم بیشتر بر پایه نظم دفاعی، صبر و استفاده از لحظه‌های مناسب شکل گرفته است.

در حقیقت سرمربی تیم، به جای سوار شدن بر موج احساسات هواداری، تیمش را برپایه داشته‌هایش نظم می‌دهد.

در بسیاری از مسابقات، مصر آماده است بخشی از مالکیت توپ را واگذار کند و در عوض با استفاده از سرعت بازیکنان هجومی خود به حریف ضربه بزند. تفاوتی نمی‌کند رقیب کیست؛ مصر مقابل بلژیک دفاع کرد، برابر نیوزیلند هم به لاک دفاعی رفت و ضد حمله زد.

حضور بازیکنانی مانند صلاح و مرموش باعث شده این تیم در ضدحملات خطرناک‌تر از بسیاری از رقبای خود باشد.

مصر معمولا زمانی بیشترین خطر را ایجاد می‌کند که توپ را در میانه زمین به دست می‌آورد و با کمترین تعداد پاس به سمت دروازه حریف حرکت می‌کند. در چنین شرایطی سرعت صلاح، تحرک مرموش و دوندگی تریزه‌گه به این تیم اجازه می‌دهد در چند ثانیه از دفاع به حمله برسد.

در خط دفاع نیز ساختار تیم اهمیت زیادی دارد. دروازه‌بان باتجربه‌ای مانند محمد شناوی و مدافعانی مانند محمد عبدالمنعم ستون‌های اصلی این سازمان دفاعی هستند. مصر، فوتبال چشم‌نواز و هجومی برخی قدرت‌های اروپایی را ندارد ولی شکست دادن آن برای حریفان آسان نیست. در ادامه نگاهی می‌اندازیم به پنج ستاره این تیم:

محمد صلاح؛ رهبر نسل کنونی فوتبال مصر

محمد صلاح امروز نه تنها مشهورترین فوتبالیست مصر، بلکه یکی از شناخته‌شده‌ترین بازیکنان فوتبال جهان است.

او پس از آغاز فوتبال حرفه‌ای در مقاولون عرب، مسیر خود را از بازل سوئیس به چلسی، فیورنتینا، رم و سپس لیورپول رساند و در آنجا یکی از موفق‌ترین بازیکنان تاریخ باشگاه شد.

در تیم ملی مصر، صلاح فراتر از یک مهاجم یا گوش است. او رهبر فنی و روانی تیم محسوب می‌شود و بخش مهمی از برنامه هجومی تیم مصر بر توانایی‌های او استوارست.

نقطه قوت بزرگ مصر داشتن بازیکنی است که می‌تواند در یک لحظه جریان مسابقه را تغییر دهد ولی همین موضوع باعث شده پرسش درباره میزان وابستگی تیم به او همچنان پابرجا بماند.

برای بسیاری از هواداران مصر، جام جهانی ۲۰۲۶ شاید آخرین فرصت تماشای صلاح در بزرگ‌ترین صحنه فوتبال جهان با پیراهن تیم ملی باشد؛ موضوعی که اهمیت حضور او را دوچندان کرده است.

عمر مرموش؛ چهره نسل جدید

اگر صلاح نماد نسل گذشته و حال فوتبال مصر باشد، عمر مرموش را می‌توان نماینده نسل جدید فوتبال این کشور دانست.

مرموش که فوتبال حرفه‌ای خود را در آلمان توسعه داد و اکنون در منچسترسیتی بازی می‌کند، مهم‌ترین مهره هجومی مصر پس از صلاح به شمار می‌رود.

سرعت بالا، توانایی بازی در چند پست هجومی و قدرت حمل توپ باعث شده او یکی از مهم‌ترین سلاح‌های مصر در انتقال سریع از دفاع به حمله باشد.

محمد شناوی؛ ستون آرامش در خط دفاع

دروازه‌بان باتجربه الاهلی سال‌هاست یکی از چهره‌های ثابت فوتبال آفریقا به حساب می‌آید.

نقش شناوی فقط مهار ضربات سنگین نیست. او در سال‌های گذشته رهبر خط دفاعی مصر شده و بخش مهمی از سازماندهی دفاعی تیم از طریق او انجام می‌شود. برای تیمی که بر پایه استحکام دفاعی بازی می‌کند، حضور چنین دروازه‌بانی اهمیت ویژه‌‌تری دارد.

محمود حسن تریزه‌گه؛ بازیکنی برای همه نقش‌ها

تریزه‌گه شاید به اندازه صلاح یا مرموش در مرکز توجه نباشد اما قطعا یکی از مهم‌ترین مهره‌های تیم محسوب می‌شود.

محمود حسن تریزه‌گه در طول دوران حرفه‌ای خود در مصر، بلژیک، ترکیه و انگلیس بازی کرده و تجربه قابل توجهی در فوتبال بین‌المللی به دست آورده است.

این هافبک ۳۱ ساله توانایی بازی در چند پست مختلف هجومی و دفاعی در مرکز زمین را دارد و به همین دلیل پیش‌بینی این ‌که مربی در هر بازی از او دقیقا در چه پست و فضایی استفاده خواهد کرد ساده نیست.

دوندگی، انعطاف‌پذیری تاکتیکی و تجربه، مهم‌ترین دلایل اهمیت او در تیم ملی هستند.

محمد عبدالمنعم؛ رهبر آینده خط دفاع

در میان نسل جدید فوتبال مصر، کمتر مدافعی به اندازه محمد عبدالمنعم مورد توجه قرار گرفته است. مدافع باشگاه نیس فرانسه پس از درخشش در فوتبال مصر راهی اروپا شد و اکنون یکی از مهم‌ترین چهره‌های خط دفاعی تیم ملی است.

قدرت در نبردهای هوایی، توانایی رهبری خط دفاع و آرامش در زمان مالکیت توپ از مهم‌ترین ویژگی‌های اوست. بسیاری، عبدالمنعم ۲۶ ساله را رهبر خط دفاعی مصر در سال‌های آینده می‌دانند.

نقاط قوت و ضعف

بزرگ‌ترین نقطه قوت مصر ترکیب تجربه و کیفیت فردی است.

صلاح همچنان یکی از تاثیرگذارترین بازیکنان فوتبال جهان محسوب می‌شود. مرموش مهم‌ترین چهره نسل جدید است و بازیکنانی مانند تریزه‌گه و شناوی تجربه بالایی به تیم می‌بخشند.

نظم دفاعی نیز یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مصر باقی مانده است. این تیم در دو مسابقه نخست جام جهانی نشان داده که حتی مقابل حریفان سرسخت نیز به‌سادگی ساختار خود را از دست نمی‌دهد.

تساوی مقابل بلژیک و پیروزی برابر نیوزیلند باعث شده تیم مصر در آستانه مسابقه پایانی در بهترین موقعیت جدول قرار داشته باشند.

یکی دیگر از نقاط قوت مصر، تنوع راه‌های رسیدن به گل در تیم ملی مصر است. اگر در گذشته بیشتر نگاه‌ها به صلاح دوخته می‌شد، امروز مرموش و تریزه‌گه نیز می‌توانند بخشی از بار هجومی تیم را بر دوش بکشند.

اما مهم‌ترین نگرانی همچنان پابرجاست؛ وابستگی به محمد صلاح.

هرچند حضور مرموش بخشی از این فشار را کاهش داده اما هنوز بسیاری از برنامه‌های هجومی تیم به کاپیتان وابسته است. هرچه مسابقه دشوارتر و فشرده‌تر شود، نگاه هم‌تیمی‌ها بیشتر به صلاح معطوف می‌شود؛ موضوعی که گاهی می‌تواند روند طبیعی حملات مصر را محدود کند.

خلاقیت محدود در میانه میدان و عمق کمتر ترکیب نسبت به قدرت‌های بزرگ فوتبال جهان نیز از دیگر نقاط ضعف مصر به شمار می‌رود. در مقایسه با تیم‌هایی مانند فرانسه، آرژانتین یا اسپانیا، فاصله کیفیت میان بازیکنان اصلی و ذخیره مصر همچنان قابل توجه است.

پنج دوئل سرنوشت‌ساز ایران و مصر

اما تمام ویژگی‌های فنی بازیکنان و ضعف‌ها و قوت‌های تاکتیکی تیمی مصر زمانی اهمیت پیدا می‌کنند که مصر مقابل ایران قرار بگیرد. دیداری که سرنوشت صعود دو تیم در آن، از دل چند تقابل مستقیم میان مهم‌ترین بازیکنان دو تیم مشخص خواهد شد.

مهم‌ترین آنها بدون تردید نبرد علیرضا بیرانوند با محمد صلاح و عمر مرموش است.

دروازه‌بان تیم فوتبال ایران مقابل بلژیک یکی از بهترین نمایش‌های خود در جام جهانی را ارائه کرد و با چند مهار مهم تیمش را در بازی نگه داشت و بهترین بازیکن زمین شد.

آزمون مصر اما چیز دیگری خواهد بود. بلژیک بیشتر با مالکیت توپ و ارسال از جناحین حمله می‌کرد، در حالی که مصر با دو بازیکن تکنیکی و سرعتی خود می‌تواند تنها با یک ضدحمله، نتیجه مسابقه را تغییر دهد.

اگر بیرانوند بتواند شب موفق دیگری را پشت سر بگذارد، بخش بزرگی از برنامه هجومی مصر خنثی خواهد شد. البته که در خط دفاع، شجاع خلیل‌زاده احتمالا بیش از هر بازیکن دیگری زیر ذره‌بین خواهد بود.

مدافع باتجربه ایران دو مسابقه کاملا متفاوت را پشت سر گذاشته است. او مقابل نیوزیلند یکی از ضعیف‌ترین نمایش‌های خود را ارائه کرد و روی هر دو گل حریف نقش مستقیم داشت اما چند روز بعد برابر بلژیک یکی از بهترین بازیکنان زمین بود و بارها حملات حریف را متوقف کرد.

حالا خلیل‌زاده باید مقابل عمر مرموش قرار بگیرد؛ مهاجمی سریع، متحرک و غیرقابل پیش‌بینی که دوست دارد از فضای پشت مدافعان استفاده کند. شاید هیچ دوئلی در این مسابقه به اندازه این نبرد، سرنوشت‌ساز نباشد.

در سوی دیگر زمین، مهدی طارمی با محمد عبدالمنعم روبه‌رو خواهد شد.

طارمی مقابل بلژیک گل زد، هرچند این گل به دلیل آفساید مردود اعلام شد. او همچنان مهم‌ترین مهاجم ایران است و عبدالمنعم، رهبر خط دفاع مصر، وظیفه دشواری برای مهار او خواهد داشت. هر دو بازیکن تجربه فوتبال در بالاترین سطح را دارند و نتیجه این نبرد می‌تواند تعیین کند کدام تیم در محوطه جریمه موفق‌تر عمل خواهد کرد.

در میانه زمین نیز سعید عزت‌اللهی باید مسیر انتقال توپ به صلاح، مرموش و تریزه‌گه را ببندد. مصر شاید مانند بلژیک مالکیت طولانی توپ نداشته باشد اما در ضدحملات و انتقال سریع از دفاع به حمله یکی از خطرناک‌ترین تیم‌های آفریقایی است.

شانس صعود

در نگاه بسیاری از کارشناسان، مصر یکی از مدعیان اصلی صعود از گروه بوده و نتایج دو مسابقه نخست نیز این ارزیابی را تایید کرده است.

تساوی مقابل بلژیک و پیروزی برابر نیوزیلند باعث شده تیم ملی مصر با چهار امتیاز به مسابقه پایانی برسد و سرنوشت صعود همچنان در اختیار خودش باشد. یک تساوی برابر ایران هم برای قطعی کردن حضور مصر در مرحله بعد کافی خواهد بود.

ایران اما شرایط متفاوتی دارد. دو تساوی مقابل نیوزیلند و بلژیک باعث شده تیم امیر قلعه‌نویی برای قطعی کردن صعود به پیروزی نیاز داشته باشد.

هرچند تساوی هم می‌تواند در برخی سناریوها ایران را به مرحله بعد برساند اما برد تنها نتیجه‌ای است که صعود مستقیم را بدون وابستگی به نتایج دیگر تضمین می‌کند.