KAI TSAYE, Abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sauran sassan duniya, Lahadi 24/05/2026

Rahoto kai-tsaye

Daga Abdullahi Bello Diginza

1. Mintuna 2 da suka wuceZa mu ci gaba da rufe tasoshin ruwan Iran har sai an kammala cimma matsaya - Trump

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Shugaban Amurka, Donald Trump ya ce sojojin ƙasar za su ci gaba da datsewar da suke yi wa tasoshin ruwan Iran har sai an kammala cimma matakin ƙarashe na yarjejeniyar kawo ƙarshen yaƙin ƙasashen biyu.

   Tun da farko Shugaba Trump ya ce an cimma yarjejeniyar kawo ƙarshen yaƙin ƙasashen, yayin da ake tattauna matakin ƙarshe na yarjejeniyar.

   ''Za mu ci gaba da rufe tasoshin ruwansu har sai an kammala cimma matsaya, kowane ɓangare ya amince aka kuma sanya hannu'', in ji shi.

   "Ba za mu yi kuskure ba, dangantakarmu da Iran za ta ci gaba da zama mai muhimmanci. Kuma ina so su fahimci cewa ba za su taɓa ƙera makamin nukiliya ba'', in ji Shugaba Trump.

2. Mintuna 29 da suka wuceRasha ta ƙaddamar da munanan hare-haren a faɗin Ukraine

   Rasha ta ƙaddamar da manyan hare-hare a faɗin birnin Kyiv da auran biranen Ukraine tare da harba ɗaruruwan jirage marasa matuƙa da na linzami.

   Moscow ta ce ta yi amfani da makaman linzami na zamani ciki har da makamin hypersonic Oreshnik.

   Magajin garin birnin Kyiv, Vitali Klitschko, ya ce hare-hare sun kashe mutum biyu

   Shugaba Zelensky ya ce fiye da mutum takwas ne suka jikkata a faɗin Ukraine.

   A ranar Juma'a, Shugaba Putin ya ce ya bai wa sojojin Rasha umarnin shirya hare-haren ramuwar gayya, bayan kafofin yaɗa labaran ƙasar suka ce an kashe mutum 18 sakamakon hare-haren jirage marasa matuƙa a yankin Luhansk da Rashar ta mamaye.

3. Sa'a 1 da ta wuceMutum 20 sun mutu a wani harin jirgin ƙasa ɗauke da sojoji a Pakistan

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Aƙalla mutum 20 ne aka bayar da rahoton mutuwarsu a wani hari da aka kai wa wani jirgin ƙasa ɗauke da jami'an soji a birnin Quetta da ke kudu maso yammacin Pakistan.

   Wasu majiyoyin na cewa adadin waɗanda suka mutun ya zarta hakan.

   Da dama ne suka samu munanan raunuka. Ƙarfin fashewar ta sa taragogin jirgin da dama sun kama da wuta.

   Haka kuma gidajen da motocin da ke kusa da wuri. Jami'ai sun ce an dasa abin fashewar ne a wata ƙaramar motar da ke tsaye a bakin titin jirgin.

   Da dama daga cikin waɗanda ke cikin jirgin na kan hanyarsu ne ta zuwa bikin babbar sallah.

   Ƙungiyar masu ɗauke da makamai ta Balochistan Liberation Army ta ce ɗauki alhakin harin.

4. Sa'o'i 2 da suka wuceMa'aikatar leƙen asirin Iran ta kama mutum 15 lardin Fars

   Ma'aikatar leƙen Iran ta ce ta kama mutum 15 a lardin Fars da take zargi da laifukan ta'addanci da zanga-zanga.

   A cewar ma'aikatar an same su da ''manyan makamai'' da ''kwarewa'' da abubuwan da ke zagon ƙasa ga tsaron ƙasa, da nufin far wa gine-ginen gwamnati da tarukan jama'a.

   Ma'aikatar ta ce tuni ta kwace duka waɗannan abubuwa

5. Sa'o'i 2 da suka wuceYau za a kammala Gasar Premier ta Ingila

   

   Asalin hoton, Getty Images

   A yau ne za a ƙarƙare Gasar Premier ta Ingila, ɗaya daga cikin gasannin ƙwallon ƙafar ƙungiyoyi mafiya ƙayatarwa a duniya.

   Tuni dai ƙungiyar Arsenal ta lashe kofin bana bayan shekara 22 tana yunƙuri.

   Abin da zai ɗauki hankali a wasannin na yau shi ne makomar ƙasan teburin gasar, yayin da ɗaya daga cikin ƙungiyoyin Tottenham ko West Ham za ta yi sallama da gasar zuwa ta Championship mai daraja ta biyu a Ingila.

   Duka ƙungiyoyin biyu na birnin Landan a shekara uku da suka wuce sai da suka lashe kofunan Turai, inda West Ham ta lashe Kofin Conference a 2023, yayin da Tottenham ta lashe Kofin Europa a bara.

   To sai dai dole ɗaya daga cikin ƙungiyoyin ta faɗi daga Premeir a bana, sakamakon matalolin masu horaswa da kuma kuskure a ɗaukar ƴanwasa.

   A ranar Asabar ne dai ƙungiyar Hull City mai buga Gasar Championship ta samu gurbi a Gasar Premeir shekara mai kamawa.

6. Sa'o'i 3 da suka wuceTinubu ya lashe zaɓen fitar da gwanin jam'iyyar APC

   

   Asalin hoton, Bola Tinubu

   Shugaban Najeriya, Bola Tinubu zai sake tsayawa takarar shugaban ƙasar a zaɓen watan Janairun 2027 bayan da ya lashe zaɓen fitar da gwanin jam'iyyarsa ta APC

   Nan gaba a yau ne jam'iyyar za ta gabatar da Shugaba Tinubu a matsayin ɗantakararta na zaɓen 2027 bayan da ya doke abokin karawarsa, Stanley Ofiso a zaɓen fitar da gwanin da aka gudanar ranar Asabar a faɗin ƙasar.

   Tinubu mai shekara 74 na kafa hujjar sake neman takara kan sauye-sauyen tattalin arziki da ya samar, to amma masu sukarsa na cewa matsalar rashin tsaro a arewacin ƙasar na iya zame masa babban ƙalubale a zaɓen.

   A 2023 ne aka zaɓi Tinubu matsayin shugaban Najeriya, ƙasa mafi yawan jama'a a nahiyar Afirka.

   A nasu ɓangare su ma abokan hamayyarsa na shirin gudanar da nasu zaɓukan fitar da gwanin jam'iyyunsu domin tunkararsa a zaɓen an 2027.

7. Sa'o'i 4 da suka wuceIsra'ila ta ce ta lalata rumbunan ajiyar makaman Hamas uku a Gaza

   Sojojin Isra'ila sun ce sun kai hare-hare tare da lalata rumbunan ajiyar makaman Hamas a tsakiyar Gaza cikin sa'a 24.

   A cewar Isra'ilar, waɗannan rumbunan na ɗauke da tankokin harba makaman linzami da makamai masu cin dogon zango da RPG da sauran makamai.

   Cikin wata sanarwa da sojojin Isra'ila suka fitar sun ce za su ci gaba da aiki da yarjejeniyar tsagaita wuta, yayin da za su ci gaba da kawar da duk wani abu da suka kira barazana.

8. Sa'o'i 4 da suka wuce'Muna fatan ganin yarjejeniyar da za ta tabbatar da buɗe mashigar Hormuz'

   

   Asalin hoton, Reuters

   Firaministan Birtaniya, Sir Keir Starmer ya yi maraba da ci gaban da aka samu a tattaunawar kawo ƙarshen yaƙin Iran.

   ''Muna fatan ganin yarjejeniyar da za ta tabbatar da sake buɗe mashigar Hormuz ba tare da wani sharaɗi ba'', in ji Keir Starmer.

   Firaministan ya kuma jaddada buƙatar ''hana Iran ƙera makamin nukiliya''.

   Cikin wani saƙo da ya wallafa a shafinsa na X, ya ce a shirye Birtaniya take ''ta yi aiki da ƙasashen duniya don hana Iran wannan dama da ta jima da buri''.

9. Sa'o'i 5 da suka wuceChina na amfani da mutum-mutumi don ceto masu haƙar ma'adinan da suka maƙale

   

   Asalin hoton, Xinhua

   Ana ci gaba da aikin neman masu aikin haƙar ma'adanai da suka maƙale ƙarƙashin ƙasa a Yammacin China, inda aka tura mutum-mutumi masu na'ura a ramukan na ƙarƙashin ƙasa masu gubar iskar gas mai haɗari.

   Tun a ranar Juma'a ne, haɗarin ya auku inda kafofin yaɗa labaran ƙasar suka ce fashewar iskar gas ce ta janyo, har ta hallaka akalla mutum 82, a mahakar ta kwal, wasu ma'aikatan kuma sama da 100 aka garzaya da su asibiti.Kafafen yaɗa labaran Chinan sun ce mutum-mutumin da ke aikin ceton za su iya aika sakon hotunan bidiyo da hotuna kai tsaye, zuwa waje sannan suna da ababan kariya daga fashewar iskar gas.

   Bayan dakatar da aiki a mahakar an kuma umarci kamfanin da ke aiki a wajen Tongzhou Group, da ya dakatar da aikinsa a wasu wuraren uku da yake hakar ma'adanin kwal.

   An dai tsare shugaban kamfanin da wasu manyan jami'ai masu alaƙa da aikin.

10. Sa'o'i 5 da suka wuce'Kowane mataki za mu ɗauka sai da izinin jagoran addinin ƙasarmu'

    

    Asalin hoton, More News

    Shugaban ƙasar Iran, Masoud Pezhakian ya ce duk wani mataki da ƙasar za ta ɗauka dole sai da amincewar majalisar tsaron ƙasar da kuma jagoran addinin ƙasar.

    Yayin wata ganawa da daraktocin kafofin yaɗa labaran ƙasar, Mista Pezhakian ya ce a duk lokacin da aka cimma wata matsaya ta fuskar diplomasiyya, dole ne sai duka cibiyoyi da hukumomi da ƙungiyoyin ƙasar sun haɗu a kan murya ɗaya a kan kowane irin mataki.

    Ya kuma yi kira ga kafofin yaɗa labaran ƙasar su taka muhimmiyar rawa wajen ƙarfafa haɗin kan jama'a da ƙarfafa matakan da gwamnati ke ɗauka da tallafa wa ci gaban ƙasar.

    Ganawar Shugaba Pezhakian da daraktocin yaɗa labaran ƙasar na zuwa ne kwana guda bayan wani ɗanmajalisar ƙasar ya yi iƙirarin cewa, shugaban ƙasar ya amince da yarjejeniyar dakatar da wuta ba tare da amincewa jagoran addinin ƙasar ba.

11. Sa'o'i 6 da suka wuce'Ebola ta kashe mutum fiye da 200 a larduna biyu na DR Kongo'

    

    Asalin hoton, Getty Images

    Jami'an lafiya a Jamhuriyar Dimokradiyyar Kongo sun ce cutar Ebolar da ta ɓarka a yanzu ta haddasa mutuwar mutane fiye da 200 a larduna biyu.

    Haka kuma adadin waɗanda suka kamu da cutar ya ƙaru zuwa mutum fiye da 860.

    Akwai damuwar da ake da ita cewa jami'an lafiya da kuma ma'aikatarn agaji ba sa iya kai wa ga mutanen da cutar ta shafa bayan da 'yan tawayen M23, suka rufe babban filin jirgin saman da ke Goma, wato inda suke ajiye makamansu, lamarin da ya tursasawa ƙungiyoyi agaji komawa shiga ta yankin Kivu.

    Cutar Ebolar - da ta barke a Jamhuriyar Dimokradiyyar Congo - ita ce mafi muni da ta barke a Afirka da ba a taɓa ganin irinta ba a tsawon shekara 10.

    A jiya Asabar ne, gwamnatin ƙasar ta dakatar da zirga-zirgar jiragen sama a birnin Bunia da ke arewa maso gabashin ƙasar domin takaita haɗarin yaɗuwar cutar.

12. Sa'o'i 6 da suka wuceAn cimma matsayar kawo ƙashen yaƙin Iran - Trump

    

    Asalin hoton, Getty Images

    Shugaba Trump na Amurka ya ce an cimma matsaya a kan yarjejeniyar kawo ƙarshen yaƙin da ƙasarsa ke yi da Iran.

    Cikin wani saƙo da ya wallafa a shafinsa na sada zumunta, Mista Trump ya ce ya bayyana matakin ne bayan wayar da ya yi da shugabannin ƙasashen Larabawa a karo daban-daban da kuma Firaiministan Isra'ila Benjamin Netanyahu.

    Shugaban na Amurka ya ce cikin yarjejeniyar da aka cimma akwai batun sake buɗe mashigar Hormuz.

    Ya ce yanzu ana tattauna matakin ƙarshe na yarjejeniyar kuma nan ba da jimawa ba za a sanar da abin da aka cimma.

    To sai dai kafar yaɗa labaran Iran ta Fars, mai kusanci da dakarun juyin juya halin Iran, ta ce mashigar Hormuz za ta ci gaba da kasancewa a ƙarƙashin ikon Iran.

13. Sa'o'i 7 da suka wuceWani ɗan bindiga ya buɗe wuta a kusa da fadar gwamnatin Amurka

    

    Asalin hoton, Getty Images

    Jami'an tsaro na sirri sun tabbatar da kisan wani ɗan bindiga da ake zargin ya buɗe wuta a kusa da fadar gwamnatin Amurka ta White House, bayan da suka yi musayar wuta da jamian tsaro na farin kaya.

    Jami'an sun ce mutumin da ake zargi sai da ya tunkari wani wajen binciken ababan hawa da ke kusa da ginin sannan ya buɗe wuta a kan jami'an tsaron da ke wajen.

    Ba tare da ɓata lokaci ba jami'an tsaron suka mayar masa da martani inda aka ji masa rauni shi da wani mutum da ke kusa da shi.

    An dai kai mutumin da ake zargi asibiti inda daga bisani kuma ya mutu. Lokacin da aka kai harin shugaba Trump na cikin fadar ta white house.

14. Sa'o'i 7 da suka wuceSallama

    Masu bin shafin BBC Hausa barkanmu da hutun ƙarshen mako.

    Abdullahi Bello Diginza ke fatan sake kasancewa da ku a daidai wannan lokaci domin kawo muku halin da duniya ke ciki.

    Ku biyo mu a shafukanmu na sada zumunta domin tafka muhawara kan labaran da muke wallafa