کمیته بین‌المللی نجات: حکم اخراج بیش از ۲۲ هزار پناهجوی افغان از اتحادیه اروپا صادر شده است

کمیته بین‌المللی نجات (IRC) در گزارشی نسبت به تشدید روند اخراج پناهجویان افغان توسط دولت‌های غربی، به‌ویژه کشورهای عضو اتحادیه اروپا، هشدار داد.

بر اساس داده‌های این نهاد بین‌المللی، تا اواخر سال ۲۰۲۵، حکم اخراج بیش از ۲۲ هزار پناهجوی افغان در اتحادیه اروپا صادر شده است که آن‌ها را در خطر بازگشت اجباری به کشوری با شرایط «وخیم بشردوستانه» قرار می‌دهد.

گفته شده تنها در سال گذشته، تیم‌های این کمیته به تقریبا ۹۰۰ کودک بی‌سرپرست افغان که در اروپا به دنبال حمایت بودند، کمک کردند. شهروندان افغانستان در سال ۲۰۲۵، افغان‌ها سومین گروه بزرگ پناهجویان در اتحادیه اروپا بودند.

هشدار کمیته بین‌المللی نجات در حالی مطرح شده که به گفته این سازمان، افغانستان با یکی از جدی‌ترین بحران‌های گرسنگی در جهان دست‌وپنج نرم می‌کند. گفته شده حدود ۴۰ درصد از جمعیت افغانستان با گرسنگی شدید روبرو هستند و ۱۷ میلیون نفر از ناامنی غذایی رنج می‌برند. از این میان، ۵ میلیون نفر در وضعیت اضطراری گرسنگی قرار داشته و تنها یک قدم با شرایط قحطی فاصله دارند.

۱۹ کشور عضو اتحادیه اروپا به همراه ناروی در ماه اکتوبر سال گذشته (۲۰۲۵) از کمیسیون اروپا خواستند تا اقداماتی را برای بازگرداندن افغان‌هایی که به‌صورت غیرقانونی در اروپا زندگی می‌کنند، روی دست ‌بگیرد.

اتریش، بلجیم، بلغاریا، قبرس، جمهوری چک، استونیا، فنلند، آلمان، یونان، هنگری، ایرلند، ایتالیا، لتوانیا، لوکزامبورگ، مالتا، هالند، پولند، سلواکیا و سویدن اعضای اتحادیا اروپا این نامه را امضاء کرده‌ بودند.

ناروی که عضو اتحادیه اروپا نیست هم به این ۱۹ کشور پیوست.

یورونیوز گزارش داده بود که «آن‌ها می‌خواهند که کمیسیون اروپا بازگرداندن افغان‌ها را در صدر دستور کار خود قرار دهد؛ از جمله مذاکره با حکومت طالبان برای رسیدن به توافق در مورد سیاست بازگرداندن این پناه‌جویان.»

در این نامه اشاره شده که «در بسیاری کشورهای اتحادیه اروپا حوادث خشونت‌بار از سوی شهروندان افغان افزایش یافته» به همین دلیل آن‌ها تاکید کرده‌اند «افرادی که خطرناک یا مجرم محسوب می‌شوند» باید در اولویت اخراج قرار بگیرند.

کشورهای اروپایی در بیش از چهار و نیم سال گذشته که حکومت طالبان در افغانستان حاکم بوده در چندین نوبت اقدام به اخراج مهاجران کرده‌اند که در برخی موارد با انتقاد شدید مواجه شده است.

لیزا اوون، مدیر کمیته بین‌المللی نجات در افغانستان، از سیاست‌ اتحادیه اروپا به شدت انتقاد کرد و گفت: «اخراج افغان‌ها به کشوری که تقریبا نیمی از جمعیت آن قادر به تأمین غذای خود نیستند، یک سیاست مهاجرتی نیست؛ بلکه تصمیمی است که می‌تواند جان انسان‌ها را به خطر اندازد.»

او افزود: «بازگشت به افغانستان برای این خانواده‌ها به معنای پناه بردن به ثبات نیست، بلکه مواجهه با چالش‌های سهمگین جدید است. اوضاع به‌ویژه برای زنان و دختران بازگشت کننده وخیم توصیف شده است، زیرا آن‌ها همچنان با موانع ساختاری شدید در دسترسی به آموزش، اشتغال و حتی خدمات صحی اولیه روبرو هستند.»

گزارش این نهاد همچنین به وضعیت بحرانی سیستم صحی و زیرساخت‌های حیاتی افغانستان اشاره می‌کند که توان پاسخگویی به نیازهای جمعیت فعلی را ندارد. کاهش بودجه‌ کمک‌های بشردوستانه جهانی در یک سال گذشته نیز مزید بر علت شده و میلیون‌ها نفر را از حمایت‌های حیاتی محروم کرده است. به گفته کمیته بین‌المللی نجات تنش‌های مرزی، خشکسالی‌های پی‌درپی، و بلایای طبیعی مانند زلزله و سیل، فشار بر منابع محدود کشور را به حداکثر رسانده است.

داده‌های کمیته بین‌المللی نجات نشان می‌دهد که «با وجود خطرات مسیر، افغانستان همچنان اصلی‌ترین کشور مبدأ برای پناهجویانی است که از طریق مسیر بالکان تلاش می‌کنند خود را به اروپا برسانند. این امر نشان‌دهنده ناامیدی عمیق مردم از شرایط داخل کشور است.»

آلساندرو پاپس، مدیر منطقه‌ای این سازمان در ایتالیا، از تجربیات وحشتناک پناهجویان در طول مسیر و حتی پس از رسیدن به اروپا، از جمله خوابیدن در سرک‌ها در شرایط غیرانسانی، گفته است. او افزوده است: «از زمان آغاز کارمان در مرز ایتالیا-اسلوونی در اواخر سال ۲۰۲۱، برای حمایت از افرادی که از طریق مسیر بالکان وارد می‌شوند، ما با حدود ۳۰ هزار افغان که در حال حرکت بودند مواجه شده‌ایم - که از هر چهار نفر، یک نفر کودک بود.»

کمیته بین‌المللی نجات از جامعه بین‌المللی خواسته‌ است تا به‌جای نادیده گرفتن بحران افغانستان و اتخاذ سیاست‌های سخت‌گیرانه مهاجرتی، بودجه‌های حمایتی را افزایش داده و تعامل مؤثرتری برای بهبود وضعیت بشردوستانه در این کشور داشته باشند.