هشدار ال‌نینوی «بسیار نیرومند»؛ کشورها برای مقابله با پیامدهای آن آماده می‌شوند

آنتونیو گوترش، سرمنشی سازمان ملل متحد، هشدار داده است که با آغاز تأثیرات ال‌نینو در سراسر جهان، جهان وارد «منطقه خطر رویدادهای شدید اقلیمی» شده است.

سازمان جهانی هواشناسی (WMO) تازه‌ترین داده‌ها درباره این پدیده طبیعی اقلیمی را منتشر کرده که نشان می‌دهد این رویداد می‌تواند نیرومندترین ال‌نینو در بیش از ۷۰ سال گذشته باشد و دست‌کم تا فبروری ۲۰۲۷ ادامه یابد.

ال‌نینو الگوهای آب‌وهوایی را در سراسر جهان تغییر می‌دهد و سبب می‌شود برخی مناطق با خشکسالی روبه‌رو شوند، در حالی که مناطق دیگر شاهد توفان‌های شدیدتر و سیلاب باشند.

پیش‌بینی‌کنندگان همچنین می‌گویند ال‌نینو در برخی مناطق باعث افزایش دما خواهد شد؛ افزایشی که به گرمایش جهانی ناشی از فعالیت‌های انسانی افزوده می‌شود.

گوترش گفت: «ال‌نینو در برابر چشمان ما به رویدادی فوق‌العاده نیرومند تبدیل می‌شود. علم هیچ جایی برای تردید باقی نمی‌گذارد: سیاره ما وارد آب‌های ناشناخته شده و این آب‌ها در حال گرم‌تر شدن‌اند.»

بی‌بی‌سی با حکومت‌ها و دانشمندان درباره اقداماتی که در نقاط مختلف جهان برای کاهش خطر مرگ‌ومیر، آوارگی و خسارات محیط‌زیستی روی دست گرفته شده گفت‌وگو کرده است. سامانه‌های هشدار زودهنگام تقویت شده و کمک‌های صحی پیشگیرانه در حال اعزام است، اما شدت این رویداد نگرانی‌های جدی، به‌ویژه درباره گروه‌های آسیب‌پذیر، ایجاد کرده است.

سازمان جهانی هواشناسی که از نهادهای وابسته به سازمان ملل است، اعلام کرده «بسیج گسترده‌ای» را برای رساندن پیش‌بینی رویدادهای شدید آب‌وهوایی مرتبط با ال‌نینو به هرچه بیشتر جوامع راه‌اندازی کرده است.

پروفسور سلسته سائولو، دبیرکل این سازمان، گفت: «ال‌نینو می‌تواند ضربه‌ای بزرگ به جوامع و اقتصادهای سراسر جهان وارد کند.»

ال‌نینو یک پدیده طبیعی اقلیمی است که در اقیانوس آرام شکل می‌گیرد و با تغییر الگوهای باد مرتبط است. این پدیده سبب می‌شود آب‌های گرم به سمت شرق گسترش یابند و گرما را به جو زمین منتقل کنند.

در ماه‌های اخیر دمای آب در بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام گرمسیری به شدت افزایش یافته که نشانه روشنی از تقویت ال‌نینو است.

در منطقه اصلی نظارت بر اقیانوس آرام، دمای سطح آب در هفته‌های اخیر بیش از ۲ درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین بوده و این رویداد را در مسیر ثبت به عنوان یک ال‌نینوی «بسیار نیرومند» قرار داده است.

اما پیش‌بینی می‌شود حتی از این سطح نیز فراتر برود. بر اساس پیش‌بینی‌ها، دمای ماهانه سطح دریا ممکن است به نزدیک ۴ درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین برسد.

این وضعیت می‌تواند آن را به نیرومندترین ال‌نینو از دست‌کم سال ۱۹۵۰ به این سو تبدیل کند.

دمای آب در لایه‌های زیر سطح اقیانوس آرام حتی استثنایی‌تر است و در برخی نقاط بیش از ۸ درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین قرار دارد.

همچنین انتظار می‌رود دمای آب در بخش‌هایی از اقیانوس هند، اقیانوس اطلس گرمسیری و سواحل استرالیا بالاتر از حد معمول باشد.

برای استرالیا که دارای حیات دریایی غنی است، تغییرات گرمای اقیانوس‌ها نگرانی ویژه‌ای ایجاد کرده است.

این کشور در سال‌های اخیر با موج‌های گرمای دریایی روبه‌رو بوده که ناشی از تغییرات اقلیمی است.

دکتر آلیستر هابدی، پژوهشگر ارشد اداره علوم استرالیا، به بی‌بی‌سی گفت: «ال‌نینو یک پدیده طبیعی است، اما معمولاً همان نوع گرمای شدید را به همراه می‌آورد که سبب چنین رویدادهای زیان‌بار می‌شود.»

پیش‌بینی موج‌های گرمای دریایی در سال جاری نشان می‌دهد که صخره بزرگ مرجانی استرالیا احتمالاً از شدیدترین شرایط در امان خواهد ماند و مرجان‌ها فرصت بیشتری برای بازسازی خواهند داشت.

اما هابدی گفت: «جنوب استرالیا به شدت آسیب می‌بیند.»

آخرین بار که موج گرمای دریایی جنوب استرالیا و تسمانیا را دربر گرفت، پنگوئن‌ها دچار گرسنگی شدند، تلفات گسترده ماهیان رخ داد، شکوفایی جلبک‌های خفه‌کننده افزایش یافت و هجوم عروس‌های دریایی مشاهده شد.

استرالیا اخیراً سامانه‌های هشدار زودهنگام برای بحران‌های دریایی ایجاد کرده است. این سامانه‌ها فرصت می‌دهند تا کمک‌های مالی برای صنعت ماهیگیری فراهم شود، گونه‌های مهم جابه‌جا شوند و نظارت بر مرجان‌ها افزایش یابد.

اما این رویداد در حال تبدیل شدن به پدیده‌ای بی‌سابقه است و هابدی می‌گوید که واقعاً نگران است.

کاهش بارندگی، خشکسالی و اختلال در تجارت

با آن‌که آثار ال‌نینو احتمالاً تا سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت، سازمان جهانی هواشناسی انتظار دارد در چند ماه آینده تغییرات چشمگیری در الگوهای بارندگی رخ دهد.

در بخش‌های وسیعی از جنوب شرق آسیا، امریکای مرکزی و شمال امریکای جنوبی شرایط خشک‌تر از حد معمول پیش‌بینی شده که خطر خشکسالی و آتش‌سوزی‌های جنگلی را افزایش می‌دهد.

روز پنج‌شنبه شمار کشتی‌هایی که از کانال پاناما عبور می‌کنند، به دلیل انتظار برای کاهش بارندگی، بیش از ۱۰ درصد کاهش خواهد یافت.

سالانه حدود ۱۴ هزار کشتی از این آبراه مصنوعی عبور می‌کنند. کانال پاناما افزون بر نقش مهم در تجارت جهانی، سالانه حدود سه میلیارد دالر درآمد برای این کشور ایجاد می‌کند.

اندونیزیا در تلاش است آتش‌سوزی‌هایی را مهار کند که در فصل خشک امسال بیش از ۱۰۷ هزار هکتار زمین را در سراسر کشور سوزانده است. این کشور، مانند برخی دیگر از مناطق جنوب شرق آسیا، امسال با فصل خشک طولانی‌تری مواجه است.

یکی از باشندگان کالیمانتان مرکزی به بی‌بی‌سی اندونیزیا گفت بیش از یک ماه است که با آتش‌سوزی‌های جنگلی روبه‌رو است.

او گفت: «دود بسیار غلیظ شده است. وقتی از خانه بیرون می‌رویم، چشم‌هایمان می‌سوزد و بوی دود نیز بسیار شدید است.»

مقام‌ها گفته‌اند برای ایجاد بارندگی مصنوعی و خاموش کردن آتش‌سوزی‌ها از هواپیماهای ویژه استفاده می‌کنند. دولت همچنین وعده داده منابع بیشتری برای مهار آتش اختصاص دهد و ده‌ها نفر را به اتهام استفاده از آتش برای پاکسازی زمین بازداشت کرده است.

توفان‌های شدیدتر و افزایش خطر رانش زمین

در سوی دیگر جهان، چین انتظار دارد تنها در همین سال هفت توفان به خشکی این کشور برسد؛ موضوعی که کارشناسان آن را با تأثیرات یک ال‌نینوی بسیار نیرومند مرتبط می‌دانند.

تنها در ماه جولای، سه توفان به نام‌های باوی، نول و مایساک چین را درنوردیدند که ده‌ها کشته برجا گذاشتند.

در آگست نیز بیش از یک میلیون نفر مجبور شدند خانه‌های خود را ترک کنند، زمانی که توفان دلفین با باران‌های شدید و بادهای نیرومند به این کشور رسید.

همچنین انتظار می‌رود بخش‌هایی از شرق افریقا، جنوب برازیل و جنوب ایالات متحده بارندگی بیشتر از حد معمول داشته باشند که احتمال وقوع سیلاب را افزایش می‌دهد.

سائولو گفت: «هم‌اکنون نیز شاهد اختلال و ویرانی ناشی از خشکسالی‌ها و سیلاب‌ها هستیم و انتظار داریم با تشدید ال‌نینو این پیامدها افزایش یابد.»

همه این رویدادها در کنار گرمایش درازمدت ناشی از فعالیت‌های انسانی رخ می‌دهند و ممکن است آثار آن‌ها را شدیدتر سازند. برخی دانشمندان بر این باورند که تغییرات اقلیمی شاید رویدادهای ال‌نینو را نیز نیرومندتر ساخته باشد، اما این موضوع هنوز قطعی نیست.

پرو به دلیل قرار گرفتن در امتداد بخش شرقی اقیانوس آرام، در برابر ال‌نینو بسیار آسیب‌پذیر است.

در گذشته بخش‌هایی از پرو، اکوادور و برازیل شاهد افزایش بارندگی بوده‌اند که به سیلاب‌های ناگهانی و رانش زمین، به‌ویژه در مناطق شهری، منجر شده است.

میگوئل آرسته‌گی، مسئول برنامه تاب‌آوری اقلیمی در نهاد «پرکتیکال اکشن»، گفت: «ما عمیقاً نگران هستیم، اما این نگرانی باید به آمادگی تبدیل شود، نه هراس.»

او گفت این نهاد در سال‌های اخیر با شرکای خود همکاری کرده تا مردم دسترسی بهتری به سامانه‌های هشدار زودهنگام داشته باشند؛ از جمله از طریق انتشار اطلاعات درباره سطح آب رودخانه‌ها، خطر سیلاب و پیش‌بینی‌های آب‌وهوایی.

در پایان ماه گذشته، ایالات متحده اعلام کرد کشتی یو‌اس‌ان‌اس کامفورت را به سواحل پرو اعزام می‌کند تا هنگام اوج گرفتن ال‌نینو کمک‌های صحی و تجهیزات تخنیکی بیشتری فراهم شود.

با این حال، آرسته‌گی گفت ال‌نینو «در خلأ رخ نمی‌دهد». به گفته او، مشکلات ساختاری بزرگ‌تری نیز وجود دارد که این رویدادها را وخیم‌تر می‌سازد و حل آن‌ها زمان زیادی می‌طلبد؛ از جمله «ساخت‌وساز در مناطق آسیب‌پذیر، نظام‌های شکننده آب و حفظ‌الصحه، و یک نظام صحی ضعیف».