پنج تاثیر افزایش بی‌سابقه قیمت‌ نفت بر زندگی روزمره ما

قیمت نفت از زمان آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ به بالاترین سطح خود رسیده است و نگرانی‌های جهانی جدیدی را برانگیخته است با گزارش‌هایی مبنی بر اینکه ارتش امریکا گزینه‌های اقدام علیه ایران را در اختیار دونالد ترامپ، رئیس جمهور قرار می‌دهد.

به گزارش وب‌سایت خبری اکسیوس، فرماندهی مرکزی امریکا در خاورمیانه (سنتکام) برنامه‌هایی را برای موجی از حملات «کوتاه و قدرتمند» با هدف شکستن بن‌بست در مذاکرات با تهران تدوین کرده است.

بی‌بی‌سی در این زمینه با پنتاگون و کاخ سفید تماس گرفته است.

اما تأثیر بالقوه بسیار فراتر از قیمت سوخت است. کارشناسان می‌گویند مکانیسم یک واکنش زنجیره‌ای است، وقتی قیمت نفت افزایش می‌یابد، اثرات آن در کل اقتصاد جهانی، گسترش می‌یابد.

ناوین داس، تحلیلگر ارشد نفت در وب‌سایت داده و تجزیه و تحلیل کپلر، می‌گوید افزایش قیمت نفت «نه تنها سوخت، بلکه بر محصولات مرتبط با نفت، تورم و اساساً هر بخش زندگی روزمره ما را به صورت غیرمستقیم متاثر می‌سازد.»

او می‌افزاید: «ممکن است دوباره شاهد سرخط‌های خبری بیشتری در مورد تلاش‌ها برای کاهش تنش باشیم.»

۱. نفت گران‌تر می‌شود

این نقطه شروع است. قیمت نفت خام به دلیل نگرانی‌های مربوط به عرضه، درگیری‌های جئوپلیتیکی یا گمانه‌زنی‌های بازار افزایش می‌یابد.

نفت خام برنت برای مدت کوتاهی نزدیک به ۷ درصد به بالای ۱۲۶ دالر در هر بشکه رسید، قبل از اینکه در معاملات اروپا به حدود ۱۱۶ دالر کاهش یابد. قیمت‌ها این هفته افزایش یافته‌اند چراکه تلاش‌های صلح متوقف شده و تنگه هرمز عملاً بسته مانده است و هزینه‌های سوخت موتردارها را افزایش داده است.

قبل از شروع حمله امریکا و اسرائیل به ایران، نفت خام برنت حدود ۷۰ دالر در هر بشکه معامله می‌شد - ۸۰ درصد کمتر از اوج آن.

نفت خام یکی از اجزای کلیدی پترول و دیزل است، به این معنی که قیمت‌های عمده‌فروشی بالاتر به سرعت به تانک‌تیل‌ها می‌رسد.

قرارداد آتی فعلی برنت برای تحویل در ماه جون قرار است ساعت ۲۳:۰۰ به وقت گرینویچ روز پنج‌شنبه منقضی شود، در حالی که قرارداد فعال‌تر ماه جولای حدود ۱۱۰ دالر در هر بشکه بود. قراردادهای آتی توافق‌نامه‌هایی برای خرید یا فروش یک دارایی با قیمت ثابت در تاریخ آینده هستند.

۲. افزایش قیمت محصولات مرتبط با نفت

نفت نه تنها برای سوخت استفاده می‌شود، بلکه یک ماده‌ کلیدی در طیف وسیعی از محصولات نیز می‌باشد. در نتیجه، افزایش قیمت نفت خام به معنای افزایش هزینه‌های تولید در صنایعی مانند سوخت طیاره، پلاستیک و بسته‌بندی، و همچنین مواد شیمیایی و کودها است.

دولت‌ها هشدار داده‌اند که خانوارها ممکن است در نتیجه‌ی این درگیری با افزایش هزینه‌های انرژی، قیمت مواد غذایی و بلیط هواپیما مواجه شوند.

برخی از خطوط هوایی در حال حاضر در حال افزایش کرایه‌ها یا کاهش مسیرها بوده‌اند. قیمت کود نیز در حال افزایش بوده است که در نهایت می‌تواند به افزایش هزینه‌های مواد غذایی منجر شود.

سوزانا استریتر، استراتژیست ارشد سرمایه‌گذاری در شرکت مشاوره سرمایه‌گذاری «ولث‌کلب»، می‌گوید که هزینه‌ها ممکن است تا سال آینده نیز بالا باقی بمانند.

او می‌گوید: «محموله‌های اوره که برای کود استفاده می‌شوند، مسدود شده‌اند - و هزینه‌ها برای کشاورزان در سراسر جهان که از قبل سهام خریداری نکرده‌اند، به شدت افزایش یافته است.»

نگرانی این است که این هزینه‌ها از طریق زنجیره‌های تأمین منتقل شوند و قیمت کالاهای روزمره را در اواخر امسال و سال آینده افزایش دهند.»

۳. حمل و نقل گران‌تر می‌شود

از آنجایی که تقریباً همه چیز به حمل و نقل وابسته است - غذا، کالاهای مصرفی و مواد اولیه - هزینه‌های بالاتر سوخت مستقیماً هزینه‌های حمل و نقل را افزایش می‌دهد.

وقتی جابجایی کالاها در سطح جهانی گران‌تر می‌شود، کسب‌وکارها معمولاً این هزینه‌ها را به مصرف‌کنندگان منتقل می‌کنند و فشار بیشتری بر قیمت‌های پرچون‌فروشی وارد می‌کنند.

۴. تورم افزایش می‌یابد

این هزینه‌های فزاینده در سراسر اقتصاد جهانی انباشته می‌شوند. با گران‌تر شدن انرژی، کسب‌وکارها با هزینه‌های عملیاتی بالاتری، از اداره کارخانه‌ها گرفته تا گرمایش ساختمان‌ها و حمل و نقل کالاها، مواجه می‌شوند.

قیمت مواد غذایی نیز افزایش می‌یابد، چراکه زراعت، بسته‌بندی و توزیع به سوخت و کودهای مرتبط با نفت وابسته هستند. تولید و تحویل محصولات روزمره، از پوشاک گرفته تا لوازم الکترونیکی، به طور مشابه گران‌تر می‌شود.

از آنجایی که این افزایش‌ها به طور همزمان در بخش‌های مختلف ایجاد می‌شوند، فشارهای افزایش قیمت گسترده‌تر و پایدارتر می‌شوند. وقتی این الگو به جای یک جهش کوتاه‌مدت، به مرور زمان ادامه یابد، اقتصاددانان آن را تورم توصیف می‌کنند - افزایش عمومی و پایدار در هزینه‌های زندگی.

آندره پرفیتو، اقتصاددان برازیلی از شرکت مشاوره اپی‌سی‌ای، می‌گوید: «تمام جهان با این مشکل مواجه است، برخی کشورها بیشتر و برخی کمتر.»

او با تأکید بر اینکه تورم در ماه‌های اخیر به طور مداوم بالاتر از محدوده هدف بانک مرکزی باقی مانده است، می‌افزاید: «به عنوان مثال، برازیل رنج زیادی می‌برد.» تورم سالانه برزیل پس از رسیدن به بالای ۵ درصد در اواسط سال ۲۰۲۵، به تدریج کاهش یافت اما همچنان بالا ماند و در اوایل سال ۲۰۲۶ حدود ۴/۳ تا ۴/۴ درصد در نوسان بود - که هنوز هم نزدیک به حد بالای محدوده هدف ۳ درصد است.

طبق آخرین پیش‌بینی بانک مرکزی این کشور، به دلیل درگیری در خاورمیانه، اکنون انتظار می‌رود که تورم در پایان سال به ۴/۸۶ درصد برسد.

تعدادی از کشورهای دیگر نیز از الگوی مشابهی پیروی کرده‌اند.

۵. تأثیر بر مخارج روزمره

برای خانوارها، این امر در نهایت به طرق مختلف زندگی روزمره آنها را متاثر می‌کند. هزینه‌های مواد غذایی افزایش می‌یابد، رفت‌وآمد گران‌تر می‌شود و هزینه‌های آب و برق افزایش می‌یابد.

با افزایش هزینه‌های زندگی، کارگران ممکن است برای حفظ این هزینه‌ها به دنبال دستمزدهای بالاتر باشند که می‌تواند فشار تورمی بیشتری را ایجاد کند. در پاسخ، بانک‌های مرکزی ممکن است نرخ سود را افزایش دهند تا تورم را کنترول کنند، و قرضه‌ها را گران‌تر کنند و مانع از خرج کردن و قرض گرفتن شوند.

در برخی از کشورها، مانند پاکستان و بنگله‌دیش، دولت دستور تعطیلی مکاتب را برای صرفه‌جویی در سوخت و کاهش هزینه‌ها داده است.

پرفیتو می‌گوید: «همه اینها زمینه را برای کندی رشد، رکود جهانی، فراهم می‌کند.»

وی می‌افزاید: «راه زیادی برای فکر کردن به یک راه حل کوتاه مدت وجود ندارد. من باور ندارم که ترامپ این را حداقل فعلاً کاهش دهد.»

صندوق بین‌المللی پول در آخرین گزارش چشم‌انداز اقتصادی جهان خود هشدار می‌دهد که درگیری ایران اقتصاد جهانی را «از مسیر خارج» می‌کند، و تشدید طولانی مدت آن خطر رکود جهانی را افزایش می‌دهد.

همچنین از بانک‌های مرکزی می‌خواهد که در مورد افزایش نرخ بهره در پاسخ به تورم بالاتر محتاط باشند. با این حال، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، به بی‌بی‌سی نیوز گفت که اگر «کمی درد اقتصادی برای چند هفته» خطر توسعه سلاح‌های هسته‌ای توسط ایران را کاهش دهد، توجیه‌پذیر است.

اما او گفت: «من کمتر نگران پیش‌بینی‌های کوتاه‌مدت هستم، برای امنیت بلندمدت.»